محمد يوسف حريرى
187
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
سهولت در حفظ و به خاطر سپردن . ايجاد نوعى تنوع و تازگى براى قارى در شروع هر سوره . اثبات اينكه هر سوره حتى در حداقل آيات ( 3 ) معجزه و نشانهاى از قدرت و علم خدا و صحت نبوت حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله است . ايجاد تبويب و نوعى تقسيم و تنظيم مطالب كه لازمهء هر كتاب است . 3 . نام سوره - هريك از سورههاى قرآن مجيد نامى دارند . برخى داراى يك و برخى داراى دو يا چند يا چندين نام مىباشند . البته تمام سورهها همزمان با حيات رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله داراى نام و عنوانى بودند كه به دستور حضرت بود ولى برخى نامها پس از رحلت ايشان در طى مرور زمان از جانب علما به آن سورهها داده شد . و اين نامگذارى دلايل مختلفى داشته است : چون اسمى كه در آن سوره واقع است ( مثل بقره ) ، يا موضوعى كه در آن سوره واقع است ( مثل برائت ) ، يا جملهاى كه در اول آن سوره واقع است ( مثل إِنَّا أَنْزَلْنا ) ، يا وضعى كه سوره دارد ( مثل فاتحه الكتاب به مناسبت قرار گرفتن در اول قرآن ) . 4 . اجزاء سوره - هر سوره به چند آيه تقسيم مىشود به تفاوت مشتمل بر 3 تا 286 آيه . 5 . انواع سوره - بعضى از سورهها كه در مكه نازل شدهاند به سورهء مكى و آنها كه در مدينه نازل گشتهاند به سورههاى مدنى معروفند « 1 » 6 . بلندترين و كوتاهترين سوره - بلندترين سورهها سورهء بقره است با 285 يا 286 آيه و كوتاهترين سورهها سورهء كوثر است با 3 آيه . ( سورهء نصر هم داراى 3 آيه است اما سورهء كوثر از جهت حروف كمتر است ) 7 . اولين و آخرين سوره - اولين سوره ( پنج آيهء اول ) علق است و در مورد آخرين سوره كه به تمامى نازل شده سه قول است : مائده ، برائت و نصر . و معتقدين به اين رأى اكثريت دارند . اولين سورهاى كه در قرآن قرار گرفته سورهء حمد و آخرين آنها سورهء ناس مىباشد . 8 . اسامى ( و شماره ) سورهها : فاتحه 1 - بقره 2 - آل عمران 3 - نساء 4 - مائده 5 - انعام 6 - اعراف 7 - انفال 8 - توبه 9 - يونس 10 - هود 11 - يوسف 12 - رعد 13 - ابراهيم 14 - حجر 15 - نحل 16 - اسراء 17 - كهف 18 - مريم 19 - طه 20 - انبياء 21 - حج 22 - مؤمنون 23 - نور 24 - فرقان 25 - شعراء 26 - نمل 27 - قصص 28 - عنكبوت 29 - روم 30 - لقمان 31 - سجده 32 - احزاب 33 - سبا 34 - فاطر 35 - يس 36 - صافات 37 - ص 38 - زمر 39 - مؤمن 40 - فصلت 41 - شورى 42 - زخرف 43 - دخان 44 - جاثيه 45 - احقاف 46 - سجده 47 - فتح 48 - حجرات 49 - ق 50 - ذاريات 51 - طور 52 - نجم 53 - قمر 45 - رحمن 55 - واقعه 56 - حديد 57 - مجادله 58 حشر 59 - ممتحنه 60 - صف 61 - جمعه 62 - منافقون 63 - تغابن 64 - طلاق 65 - تحريم 66 - ملك 67 - قلم 68 - حاقه 69 - معارج 70 - نوح 71 - جن 72 - مزمل 73 - مدثر 74 - قيامت 75 - دهر 76 - مرسلات 77 - نبأ 78 - نازعات 79 - عبس 80 - تكوير 81 - انفطار 82 - مطففين 83 - انشقاق 84 - بروج 85 - طارق 86 - اعلى 87 - غاشيه 88 - فجر 89 - بلد 90 - شمس 91 - ليل 92 - ضحى 93 - انشراح 94 - تين 95 - علق 96 - قدر 97 - بينه 98 - زلزال 99 - عاديات 100 - قارعه 101 - تكاثر 102 - عصر 103 - همزه 104 - فيل 105 - قريش 106 - ماعون 107 - كوثر 108 - كافرون
--> ( 1 ) . دانشمندان علوم قرآنى در اين ميان 20 سوره را مدنى دانستهاند و در 12 سوره اختلاف نظر دارند و باقى را مكى خواندهاند ( روزنامهء همشهرى 22 / 3 / 1376 ص 9 ، آيت اللّه ابراهيم جناتى )