محمد يوسف حريرى

184

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

سور حم - سور حواميم سور حمد ( ح ) سوره‌هايى كه با الحمد شروع مىشوند : فاتحه ، انعام ، كهف ، سبا و فاطر . ( تاريخ قرآن ، ص 597 - پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 1 ، ص 22 ) سور حواميم ( ح ) سورهايى كه با « حم » شروع مىشوند : سوره‌هاى مومن ، فصلت ، زخرف ، دخان ، جاثيه ، احقاف و شورى . اين هفت سوره را حاميمات هم خوانده‌اند . ( تاريخ جمع قرآن كريم ، ص 226 - پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 104 - تاريخ قرآن ، ص 596 - پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 1 ، ص 222 ) سور خطاب ( خ ) سوره‌هايى كه داراى مخاطب هستند - خطابات قرآن . سور زهراوان ( ز ) سوره‌هاى بقره و آل عمران را « زهراوان » گويند ، زيرا اين دو سوره از لحاظ احتوا بر اسماء و احكام الهى زهرا ( درخشان ) است ( پژوهشى در قرآن كريم ، ص 105 - تاريخ قرآن ، ص 597 ) سور زهراوين ( ز و ) دو سورهء بقره و آل عمران را « زهراوين » گويند . ( دائرة الفرائد ، ص 1108 - الاتقان ، ج 1 ، ص 192 - پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 1 ، ص 22 ) سور سبع طوال - سبع طوال ( 1 ) سور سبع طول - سبع طول سور طواسين ( ط ) سوره‌هاى شعرا ، نمل و قصص را گويند زيرا با طس ( نمل ) و با طسم ( شعرا و قصص ) شروع مىشوند . ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 105 - تاريخ قرآن ، ص 597 - پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 1 ، ص 222 ) سور طولانى يا - سبع طوال ( 1 ) سور عتاق ( ع ) سوره‌هاى اسراء ، كهف ، مريم ، طه و انبياء را عتاق گويند و گويا از آن جهت كه اين سور در آغاز امر نزول يافته‌اند به عتاق ( قديم ) موسوم گشتند ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 105 - تاريخ قرآن ، ص 597 - پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 1 ، ص 22 ) سور عزائم ( ع ء ) سوره‌هاى سجده ، فصلت ، نجم و علق را عزائم گويند . از آن جهت كه در اين سوره‌ها ، سجده‌هاى واجب ( عزيمه ) آمده است به عزائم موسوم شدند و هريك از اين سوره‌ها به سورهء عزيمه نامبر دارند . ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 105 - تاريخ قرآن ، ص 597 - ترجمهء لمعه ، ج 1 ، ص 11 و 40 ) سور قرينتين ( ق ن ت ) سوره‌هاى انفال و برائت را قرينتين گويند . گفته‌اند چون عثمان اين دو را نزديك و كنار هم قرار داد و علاوه بر اين ميان آن دو با « بسمله » فاصله‌اى ايجاد نشده است و محتواى آيات اين دو سوره به هم نزديك است به قرينتين موسوم گرديد . ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم -