محمد يوسف حريرى
166
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
رهبان اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ ( توبه - 31 ) جمع راهب و به صومعه نشينان مسيحى اطلاق مىشود . رهبانيت ( ر ىّ ) وَ رَهْبانِيَّةً ابْتَدَعُوها ما كَتَبْناها عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللَّهِ فَما رَعَوْها حَقَّ رِعايَتِها ( حديد - 27 ) عرفا آنست كه انسان از مردم بريده و مشغول عبادت خدا شود در اثر خوف از خدا . رهبانيت كه جدايى و بيگانگى از اجتماع است زهد نصارى است از طريق بازداشتن نفس از لذات شرعيه مانند نكاح و غيره . و نصارى در اين عمل افراط مىكردند ، ليكن در اسلام رهبانيت نيست ( و در حديث آمده لا رهبانية فى الاسلام ) و فرمودهاند كه رهبانيت اسلام جهاد در راه خداست . رؤيا لا تَقْصُصْ رُؤْياكَ عَلى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً ( يوسف - 5 ) آنچه شخص در خواب بيند . و آيات دلالت دارند بر آنكه رؤيا از آينده خبر مىدهد خواه رؤياى پيامبران باشد يا غير آنها . ( قاموس قرآن ) 1 . خواب حضرت يوسف عليه السّلام در سجده كردن يازده ستاره و آفتاب و ماه به او ( يوسف - 5 ) 2 . خواب پادشاه مصر در زمينهء هفت سال فراخى و هفت سال قحطى ( يوسف - 43 ) 3 . خواب حضرت ابراهيم عليه السّلام در قربانى كردن فرزند ( صافات - 102 ) 4 . خواب حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله در فتح مكه ( انفال - 27 ) رياض قرآن سورههايى است كه به « مفصل » نامبردار است ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 106 ) ريح باد در قرآن هم در باد عذاب و هم در باد رحمت هر دو به كار رفته است ( قاموس قرآن ) 1 . باد رحمت - وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ ( يونس - 22 ) 2 . باد عذاب - فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ ( اسراء - 69 ) ريحان القرآن از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه « حواميم » ريحان القرآنند ( معارف و معاريف ، ذيل حم ) ريح صرصر - صرصر ريح يوسف إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَوْ لا أَنْ تُفَنِّدُونِ اگر سفيهم نمىشماريد من بوى يوسف احساس مىكنم . ( يوسف - 94 ) - از تلميحات قرآنى است . در محاورهء عربى مثل مىزنند به آن چيزى كه بوى آن همه جا را فرا گرفته و از اين بوى به خود آن پى مىبرند ( بينات - ش 6 ، ص 84 ) ريگزار روان يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ وَ كانَتِ الْجِبالُ كَثِيباً مَهِيلًا . آن روزى كه زمين و كوهها به لرزه درآيد و تل ريگى شود و چون موج روان گردد . ( مزمل - 14 ) - از تشبيهات قرآن است از هنگامه قيامت ( تشبيهات و تمثيلات قرآن - ص 265 )