د دابة الارض ( بّ ت ل ا ) وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ ( نمل - 82 ) جنبندهء زمين . از اين آيه به دست مىآيد كه در آينده جنبنده‌اى از زمين خارج شده و با مردم سخن خواهد گفت و خروج دابّه براى آن است كه ايمان آورند و حق براى آنها روشن شود طبق روايتى منقول از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دابة الارض يكى از ده علامتى است كه پيش از قيامت بايد پديد آيد و لذا عده‌اى آن را يكى از علايم قيامت يا نشانهء نزديكى قيامت دانسته‌اند و اين‌كه اين جنبندهء زمين چيست و كيست در روايات اسلامى و سخنان مفسرين بحث‌هاى زيادى شده است : الف . گروهى آن را در يك موجود جاندار و جنبندهء غيرعادى از غير جنس انسان با شكلى عجيب دانسته‌اند و براى آن عجايبى نقل كرده‌اند كه شبيه عادات و معجزات انبياء است و اين جنبنده در آخر زمان ظاهر مىشود ( و طبق برخى نقل‌ها ميان صفا و مروه بيرون مىآيد ) و از كفر و ايمان سخن مىگويد و منافقين را رسوا مىسازد و بر آنها علامت مىنهد . طبق برخى نقل‌ها دابة الارض ميان دو چشم كافر مىنويسد « كافر » . عصاى حضرت موسى عليه السّلام و انگشتر حضرت سليمان عليه السّلام با اوست ، صورت مؤمن را به عصا روشنى مىدهد و بينى كافر را به انگشتر مهر مىزند . ب . گروهى به پيروى از رواياتى او را يك انسان ( فوق العاده و متحرك و فعال ) مىدانند كه يكى از كارهاى اصلىاش جدا ساختن صفوف مسلمين از منافقين و علامت‌گذارى آنهاست و به اين ترتيب او يك انسان قدرتمند افشاگر است كه طبق برخى روايات تطبيق شده است با حضرت امير المؤمنين و يا با حضرت مهدى عليه السّلام ( تفسير نمونه - مجمع البيان - قاموس قرآن - نجم الثاقب ، ص 47 - و . . . ) دار 1 . وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ ( حشر - 9 ) شهر مدينه است . 2 . أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ ( رعد - 25 ) جهنم است . 3 . سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ ( رعد - 24 ) بهشت است . دار الآخره ( خ ر ) - آخرت