محمد يوسف حريرى

121

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

ب . عرش علم است و حملهء او چهار كس‌اند از آخرين ، اما چهار از اوّلين نوح است و ابراهيم و موسى و عيسى ، امّا چهار از آخرين محمد است و على و حسن و حسين - صلوات اللّه عليهم اجمعين - ( اعتقادات ، ص 47 الى 49 ) حامل وحى كنايه از جبرئيل عليه السّلام ( فرهنگ آنندراج - برهان قاطع - لغت‌نامه ) حاميم - سور حواميم حاميمات - سور حواميم حاميم عين سين قاف نام سورهء 42 قرآن مجيد ( سورهء شورى ) است . ( لغت‌نامه ) حبر ( ح ) به معنى دانشمند و زينت لقب گروهى از بزرگان صدر اسلام بوده ، از جمله است ابن عباس به جهت معروفيتش در تفسير . 1 . حبر الأمّه - لقب زيد بن ثابت و ابن عباس . 2 . حبر العرب - لقب ابن عباس . 3 . حبر القرآن - لقب حمزة بن حبيب زيات ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 330 - سيرى در تفسير از آغاز تا عصر تابعين ، ص 19 - سه مقاله در تاريخ تفسير و نحو ، ص 9 و 97 و 189 - تاريخ قرآن ، ص 478 ) حبط اعمال ( ح ) فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ ( بقره - 217 ) حبط ، باطل و بىخاصيت شدن عمل است و با كافر شدن ، اعمال شخص تباه مىشود . يكى از آثار كفر بىاثر بودن اعمال كفار مىباشد . ممكن است در دنيا برخى از كارهاى نيك انسانى را انجام دهند و لكن چون عقيدهء خالص اسلامى را ندارند اين اعمال اثر واقعى خود را نداشته و به اصطلاح اعمال آنها حبط مىگردد . به گفتهء متكلمين و علماى عقايد احباط آن است كه اعمال پيشين بر اثر گناهان بعد از بين برود و در ميان دانشمندان اسلامى در اين مسأله گفتگو است . حبل اللّه ( ح ل لّا ) وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ ( آل عمران - 103 ) در تفسيرهاى مختلف از حبل اللّه مراد قرآن مجيد است يا دين اسلام و يا ائمهء اطهار ( عليهم السلام ) ، و در رواياتى كه از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل شده اين تعبيرات ديده مىشود كه واسطه ميان خدا و خلق‌اند و سبب نجات از گمراهى مىباشند . حبل المتين ( م ) قرآن . شريعت اسلام . ( فرهنگ غياث اللغات - آنندراج ) از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله نقل شده است كه فرمود : اى مردمان من مىروم و در ميان شما دو حبل متين مىگذارم ، اگر متمسك به آن هر دو شويد هرگز گمراه نشويد ، يكى از ديگرى بزرگ‌تر است و آن كتاب خداست كه ريسمانى است فرو گذاشته شده از آسمان تا زمين ؛ دوم اهل بيت منند . بدانيد كه اين هر دو از هم جدا نشوند تا آن‌كه وارد بشوند بر من نزد حوض كوثر ( منهج الصادقين ، ج 2 ، ص 291 ) حبل الوريد ( و ) وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ( ق - 16 ) رگ‌هاى بدن را به شريان ( كه خون را از قلب به