محمد يوسف حريرى

107

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

دهيد باز هم به رهنمود وحى بوده است . 2 . دربارهء ترتيب و توالى سوره‌هاى قرآن ( كه آغاز آنها فاتحة الكتاب و پايان آنها سورهء ناس است ) اختلاف اقوال است . بعضى گفته‌اند اجتهادى ( اجتهاد صحابه ) است و به رأى و نظر گردآورندگاه باز مىگردد ( و به عهدهء سامان دهندگان مصحف عثمانى است ) بعضى گفته‌اند توقيفى است و به امر و ارشاد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و رهنمود وحى صورت گرفته و بعضى گفته‌اند آميزه‌اى از توقيف و اجتهاد است . ( قرآن‌پژوهى ، ص 13 و 15 ) توقيفى بودن رسم الخط رسم الخط قرآن ( 1 ) تهلكه ( ت ل ك ) وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ( بقره - 195 ) كارى كه سرانجامش هلاكت باشد . از امام صادق عليه السّلام منقول است كه فرمود اگر كسى همهء دارايى خويش را در يكى از راه‌هاى خير مصرف كند نه كار نيكى كرده و نه در اين‌باره توقيفى نصيبش شده . تهليل ( ت ) گفتن لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ . علماى علم قرائت در آغاز يا پايان يازده سوره قرآن ( زلزال ، قارعه ، عصر ، همزه ، فيل ، قريش ، ماعون ، كوثر ، لهب ، فلق و ناس ) تهليل مىگويند . ( فرهنگ اصطلاحات تجويد - اطيب البيان ، ص 171 ) تهليلات قرآن مثل لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ و . . . تيمم ( ت ى مّ ) فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا غَفُوراً ( نساء - 43 ) طهارت ترابيه‌اى ( از خاك و ريگ و كلوخ و سنگ ) است به جاى وضو و غسل در موارد هفتگانه : عدم امكان تهيّه آب به قدر وضو يا غسل ، عدم دسترسى به آب ، ترس از استعمال آب از جهت جان ، ترس از فقدان آب جهت حفظ انسان يا حيوان ، فقدان آب زيادتر از اندازهء شستشوى بدن يا لباس نجس ، فقدان وقت جهت انجام وضو يا غسل ، نداشتن غير از آب و يا ظرف آبى كه استعمال آن حرام است ( نگاه كنيد به رساله‌هاى عمليّه ) تين نام سوره‌اى است در قرآن مجيد - سورهء تين . تيه قالَ فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ ( مائده - 26 ) به معنى تحيّر و سرگردانى ، در مورد سرگردانى بنى اسرائيل تا چهل سال در جريان مخالفت با حضرت موسى عليه السّلام است و بلاد تيه ( يا تيه بنى اسرائيل يا صحراى تيه يا بادية التيه يا فحص التيه يا جبل التيه ) شهرت بيابانى است در شبه جزيرهء سينا . در اين بيابان قوم بنى اسرائيل بعد از خروج از مصر مدت چهل سال سرگردان بودند و طبق نقل جملهء آنهايى كه از مصر خارج شدند در اين بيابان مردند بجز يوشع بن نون و كالب بن نوفنه .