تفسير به اشاره - تفسير ارشادى تفسير به حديث - تفسير روايى تفسير به درايت ( د ى ) - تفسير به رأى تفسير به رأى ( ر ء ) يا تفسير به درايت آن است كه مفسر اجتهاد كند و اگر اين اجتهاد به آنچه كه بايد مستند باشد مستند گردد از جهالت و گمراهى به دور است و در غير اين صورت مذموم است و مطرود . و در اسلام از تفسير به رأى نهى شده است از جمله اين‌كه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله روايت شده كه فرمودند : « هركس قرآن را به رأى خويش تفسير كند براى خود جايى در آتش انتخاب كند » و مفسران براى تفسير به رأى وجوهى را بيان كرده‌اند : الف . آن است كه مفسر به جاى اين‌كه عقايد خود را بر قرآن عرضه بدارد قرآن را بر عقايد خود تطبيق نمايد ( يا عقيدهء پيشين مفسر سبب شود لفظى را كه دو معنى دارد و قرينه‌اى براى تعيين يكى نيست و يا آيه‌اى را كه از نظر مفاد و هدف مبهم و مجمل است طورى تفسير كند كه مطابق عقيده پيشين گردد ) نمونهء اين نوع تفسير در كتاب‌هاى كسانى كه از مكتب‌هايى مانند معتزله ، اشاعره ، باطنيه و صوفيه پيروى مىكنند زياد به چشم مىخورد . ب . از معنى ابتدايى يك آيه پيروى كردن ( بدون آن‌كه دلايل قطعى و آيات ديگر قرآن كه در اين زمينه وارد شده درنظر گرفته شود ) به طورى كه گروهى از بسيارى از دلايل علمى و آيات ديگرى كه به‌طور آشكار جسم بودن خدا را نفى مىكنند چشم پوشيده و به ظواهر برخى از آيات كه همگى كنايه و مجازند بر جسم بودن خدا استدلال كرده‌اند . ج . در تفسير قرآن از غير خود قرآن استمداد كردن ، زيرا مجموع آيات قرآن ( جز آيات مربوط به احكام ) مىتوانند اجمال آيات خود را رفع كنند . ( مكتب اسلام ، س 12 ، ش 12 ، ص 52 - تاريخ و علوم قرآن ص 151 الى 154 ) تفسير به روايت - تفسير روايى تفسير به سنت - تفسير روايى تفسير به مأثور ( م ء ) - تفسير روايى تفسير به نص تفسير قرآن بر اساس روايات و سنت - تفسير روايى تفسير ترتيبى تفسير آيات قرآن بر اساس سوره‌هاى قرآن و به ترتيب ( تفسير نمونه ، ج 25 ، ص 10 ) تفسير درائى ( د ) تفسير به رأى تفسير روايى ( ر ) شيوهء عمده‌اى در تفسير است و عبارت است از تفسير آيات قرآن مجيد به وسيلهء روايات ( و اخبار و احاديث ) رسيده از معصومين ( عليهم السلام ) و از آن به عناوين ديگرى هم ياد شده است . تفسير به روايت ، تفسير به اخبار ، تفسير به حديث ، تفسير به سنت ، تفسير به مأثور ، تفسير اثرى . تفسير نقلى . ( قرآن‌پژوهى ، ص 49 - روزنامه همشهرى ويژه‌نامه 1 / 12 / 75 ، ص 6 آشنايى با قرآن ،