مدنى ، نگرش اوّل را برمىگزينيم و به همين پايه دو اصطلاح « مكّى » و « مدنى » را تا آخر به كار خواهيم برد . شيوهء باز شناسى مكّى و مدنى مفسّران ، تحقيق در باب تفكيك مكّى و مدنى آيات قرآن كريم را با اعتماد به روايات و اسناد تاريخى آغاز كرده‌اند ؛ متونى كه تاريخ نزول سوره يا آيه‌اى از قرآن را مشخّص مىكنند ، و به نزول آن آيه يا سوره پيش از هجرت يا پس از آن اشاره دارند . مفسّران از طريق همين روايات و متون تاريخى كه پىجويى كردند و فراهم آوردند ، توانستند آيات و سور مكّى و مدنى بسيارى را شناسايى كنند و از يكديگر متمايز گردانند . پس از آن كه مفسّران اين اطّلاعات را گرد آورى كردند ، بسيارى از آنان كه بيش از ديگران به بازشناسى مكّى و مدنى اهميّت مىدادند ، به يك مطالعهء مقايسه‌اى در آيات و سور مكّى و مدنى كه تاريخ نزول آنها را از طريق آن متون روايى و تاريخى به دست آورده بودند ، پرداختند ، و از اين مطالعه و مقايسه به كشف ويژگيهاى كلّى و نوعى سور و آيات مكّى و نيز آيات مدنى نايل آمدند ، و از آن خصوصيات كلّى مقياسهايى به دست آوردند تا بتوانند ديگر آيات و سور قرآنى را كه زمان نزول آنها در روايات و متون تاريخى نيامده است ، با آيات تاريخ‌دار مقايسه كنند ؛ آن دسته از آيات و سور قرآنى را كه با ويژگيهاى كلّى آيات و سور مكّى منطبق باشند ، به « مكّى » بودن آنها حكم كنند ، و آن دسته از آيات و سور قرآنى را كه به خصوصيات كلّى آيات و سور مدنى نزديكتر و هماهنگ‌تر باشند ، به « مدنى » بودن آنها حكم كنند . اين ويژگيهاى كلّى كه مكّى و مدنى قرآن را مشخّص مىكنند ، بعضى با شيوهء آيه و سوره ارتباط دارند ؛ مانند آن كه مىگويند كوتاهى آيات و سور و همسانى آهنگ و طنين آنها از ويژگيهاى قسم مكّى است ؛ بعضى با موضوع و مضمون آيات و سور در ارتباط هستند . مانند آن كه مىگويند : مجادلهء با مشركان ، و نابخردانه خواندن افكار آنان از ويژگيهاى سور مكّى است ، و گفتگو با اهل كتاب از خصوصيات سوره‌هاى مدنى . ويژگيهاى ساختارى و موضوعى را كه براى آيات و سور مكّى ياد كرده‌اند ، مىتوان چنين