ديدگاه دوم ؛ مكان نزول [ آيات ] را مقياس جداسازى آيات مكّى و مدنى قرآن مىداند . بنا بر اين نگرش ، در مورد هر آيهء قرآن كريم ، مكان نزول آن لحاظ مىگردد . اگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به هنگام نزول آن آيه در مكّه بوده است ، « مكّى » عنوان داده مىشود ؛ و اگر در آن هنگام پيامبر در مدينه بوده است ، « مدنى » نام مىگيرد . ديدگاه سوم ؛ مخاطبان آيات قرآن كريم را ملاك تشخيص و تفكيك آيات مكّى و مدنى قرآن قرار مىدهد ؛ بنابراين نگرش ، « مكّى » آن آيات و سوره‌هايى است كه مخاطب آنها اهل مكّه است ؛ و « مدنى » آن آيات و سوره‌هايى است كه مخاطب اهل مدينه است . امتياز عمده‌اى كه نگرش اوّل ، بر دو نگرش ديگر دارد ، آن است كه بر پايهء نگرش اوّل ، دو عنوان « مكّى » و « مدنى » همهء آيات قرآنى را - بدون استثنا - در بر مىگيرند . وقتى كه ما ملاك تقسيم آيات قرآنى را [ مقياس ] « زمانى » گرفتيم ، هر آيه‌اى از آيات قرآنى ، يا مكّى خواهد بود يا مدنى . زيرا ، اگر پيش از هجرت نبوى و خروج آن حضرت از مكّه نازل شده باشد ، « مكّى » است ، و اگر در مسير عزيمت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از مكّه به مدينه ، يا پس از ورود پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به عنوان مهاجر به مدينه ، نازل شده باشد ، « مدنى » است ، مكان نزول آن هر جا كه مىخواهد بوده باشد . امّا ، بر پايهء دو نگرش ديگر در تعريف و تفسير اصطلاح مكّى و مدنى ، گاه آيه‌اى را مىيابيم كه نه « مكّى » است و نه « مدنى » ؛ مانند آن كه مكان نزول آيه‌اى از قرآن كريم ، يك مكان سوم بوده باشد ، نه مكّه و نه مدينه ، و خطاب آيه نيز نه به اهل مكّه بوده باشد و نه به اهل مدينه ، همچون آياتى كه به هنگام معراج يا اسراء بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نازل شده است . گزينش يكى از نگرشهاى سه گانه اگر بخواهيم به مقايسهء اين سه نگرش با يكديگر بپردازيم ، و از ميان آنها يكى را برگزينيم ، از همان آغاز ، بايد نگرش سوم را كنار بگذاريم . زيرا بر پايهء يك پندار نادرست استوار است ، و آن اين كه يك دسته از آيات قرآنى خطابشان به اهل مكّه است و دسته ديگر از آيات قرآنى خطابشان به اهل مدينه است و اين گونه دسته بندى از آيات قرآن كريم درست نيست . زيرا ، خطابهاى قرآن همه عمومىاند ، و انطباق آنها در هنگام نزول بر اهل