است ، دست مىزند ، و آن رسالتها را كه در معرض تحريف قرار گرفته‌اند ، هم در سطح نظرى و فكرى و هم در سطح واقعى و عملى ، يعنى در برنامه‌ريزى و اجرا - هر دو - مورد تبيين قرار مىدهد . حاصل مطلب اين كه كار تصديق رسالتهاى پيشين و مراقبت و محافظت از آنها جزئى از هدايت و صراط مستقيم مىشود ، كه نشانگر عملكرد همهء پيامبران و فرستادگان خداست ؛ چنان كه ما تحت عنوان هدف اساسى از نزول قرآن كريم به آن اشاره كرديم : قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ « 1 » . با اين بررسى در مىيابيم كه همهء اهداف ديگر ، با وجود اهميتى كه دارند ، نسبت به هدف اساسى و محورى نزول قرآن ، اهداف فرعى به حساب مىآيند ، و تا حدود زيادى در تحقّق يافتن آن هدف اساسى و محورى سهيم‌اند . اين در واقع همان تجربهء عملى تاريخ اسلام ، از نزول قرآن تا كنون است . قرآن كريم هدف از نزول خود را تحقّق بخشيده است « 2 » هنگامى كه سير نزولى قرآن كريم را در عصر نبوّت مورد تأمّل قرار مىدهيم ، درمىيابيم كه قرآن توانسته است اين هدف انقلابى خود را در تمامى ابعاد سه‌گانه‌اش تحقّق بخشد . قرآن توانسته است امّت اسلامى را به وجود آورد ؛ كه بهترين امّت برخاسته از ميان مردمان جهان است ، و بار اداى رسالت به همهء اقطار و اقشار عالم را بر دوش كشيده است . ابعاد دگرگونى در جامعهء جزيرة العرب طبراى باز بينى اين حقيقت قرآنى ، مىتوانيم ابعاد دگرگونى وسيعى را كه قرآن كريم در جامعهء جزيرة العرب ايجاد كرده است ، ملاحظه كنيم . آن ابعاد سه‌گانه عبارتند از :

--> ( 1 ) انعام / 161 ( 2 ) نوشتهء شهيد صدر قدّس سرّه