السيد محمد باقر الحكيم ( مترجم : فشاركى )

56

علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى )

نپذيرفته است ، با وجود آن كه هر چه در تاب و توان داشته ، در راه تحقّق آرمانش گذاشته ، در پيشگاه خداوند احساس شرمسارى كند . از همين رو ، قرآن تأكيد بر اين كرده است كه پيامبر و فرستادهء خدا ، همين كه « انذار » و « تبليغ » را به نحو احسن انجام داد ، مأموريت وى پايان پذيرفته است : لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ . إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ « 1 » . با اين ترتيب ، قرآن مسؤوليت پيامبر را به « انذار » محدود مىگرداند ؛ كه البته فرق است ميان مسؤوليت با مأموريت و هدفى كه پيامبر عهده‌دار آن است . پيامبر بايد تمامى تاب و توان خويش را در راه آرمانش بگذارد ، امّا تنها مسؤول انذار و اقامهء حجّت است . دگرگونى اجتماعى ، هر چند هدف و آرمان اوست ، و از جمله مسائلى است كه در راستاى آن مىكوشد ، امّا مسئول دستاوردهاى بيرونى آن ، و تحقّق يافتن عملى هدايت ، نخواهد بود . تنها مسؤول آن است كه مقدّمات اساسى هدايت را فراهم آورد ، كه عبارتند از : انذار و تبليغ : إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ « 2 » . همچنين ، تأكيد بر « انذار » ، گاه براى توضيح اين نكته است كه پيامبر طمعى در سلطنت و جاه و مقام و مطامع مادّى ندارد ، و تنها در پى انجام وظيفه و اداى مسئوليّت خويش است ، كه عبارت است از انذار : وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقامِي وَ تَذْكِيرِي بِآياتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَ شُرَكاءَكُمْ ثُمَّ لا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَ لا تُنْظِرُونِ . فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ « 3 » . ثانيا ، مثل زدنها و ارائهء نمونه‌ها در قرآن ، همه به خاطر انذار و تذكره است . چنان كه برخى آيات قرآنى اشاره دارند :

--> ( 1 ) شعراء / 3 - 4 ( 2 ) قصص / 56 ( 3 ) يونس / 71 - 72