« إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ عِيسى وَ أَيُّوبَ وَ يُونُسَ وَ هارُونَ وَ سُلَيْمانَ . . . » « 1 » . حالات و صور وحى از قرآن كريم چنين بر مىآيد كه وحى ، اين ارتباط غيبى نهانى ميان خدا و برگزيدگانش ، سه حالت دارد : حالت اوّل : خداوند متعال معانى را در قلب پيامبر مىافكند يا در جان او مىدمد ، چنان كه پيامبر احساس مىكند كه آن معانى را از خداوند دريافت كرده است . حالت دوم : خداوند متعال از آن سوى پرده‌اى با پيامبر سخن مىگويد ، چنان كه خداوند موسى را از آن سوى درخت « 2 » ندا داد ، و موسى نداى خداوند را شنيد . حالت سوم : همان حالتى است كه هر گاه واژهء « وحى » به طور مطلق گفته شود ، ذهن انسان متديّن معمولا آن معنا را از كلمهء « وحى » و « ايحاء » مىفهمد ، و عبارت است از آن كه فرشتهء وحى كه از جانب خداوند متعال به سوى پيامبرى از پيامبران فرستاده شده است ، آنچه را موظّف شده است به پيامبر القا مىكند ، خواه به صورت ظاهر مردى بر او نازل شده باشد يا با هيأت و صورت فرشتگان . اين آيهء شريفه همهء سه حالت بيان شده را يك جا فراهم آورده است : ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ « 3 » . روايات بر آن دلالت دارند كه آن وحى كه حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله از طريق آن رسالت ختمى را دريافت كرده و آيات قرآنى را فرا گرفته است ، در بيشتر اوقات ، به واسطهء فرشتهء وحى بوده است ، و در برخى اوقات نيز بدون واسطه و به صورت گفتگو خدا با بنده و رسولش بوده است ، و اين حالت از وحى كه پيامبر بدون واسطه سخن خدا را استماع مىكرده است ، تأثير بسزايى در وجود آن حضرت داشته است . در حديث از امام صادق عليه السّلام روايت شده است ، كه از آن حضرت پرسيدند : آن غشوه‌اى كه پيامبر را مىگرفت ،

--> ( 1 ) نساء / 163 ( 2 ) مقصود از عبارت « از آن سوى درخت » ، اين است كه كلام خدا از درخت و پيرامون آن شنيده شد . ( 3 ) شورى / 51