وضع كرد ، يعنى شيوهء اعراب گذارى گردانيدن كلمات با قرار دادن نقطه‌هاى رنگى را ابداع كرد . داستانى كه در اين ارتباط از او روايت كرده‌اند ، از شدت غيرت او نسبت به زبان قرآن حكايت دارد . شنيد كه قاريى مىخواند : « . . . أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ . . . » و حرف آخر كلمهء « رسول » را مجرور خواند . اين غلط خواندن قارى ، ابو الاسود دؤلى را به وحشت افكند و گفت : شأن خداوند متعال برتر از آن است كه از رسول خود تبرّى جويد ! و بر آن عزم جزم كرد كه علامتهاى مشخّصى را وضع كند كه مردمان را در قرائت قرآن از خطا باز دارد ، و اجتهاد وى به اينجا رسيد كه علامت فتحه را نقطه‌اى بالاى حرف ، علامت كسره را نقطه‌اى پايين حرف ، و علامت ضمّه را نقطه‌اى ميان حرف مربوط و حرف بعدى ، و علامت سكون را دو نقطه قرار داد . « 1 » تشويق به تدبّر در قرآن در كتاب عزيز ، و سنّت صحيح ، تعليم و تعلّم قرآن و تدبّر در معانى ، و تفكّر در مقاصد و اهداف آن ، سخت تشويق شده است . خداوند متعال فرمود : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها « 2 » كه در اين آيهء شريفه ، ادا نكردن حقّ قرآن و كوتاهى كردن در عنايت به قرآن و تدبّر در آن ، به شدّت توبيخ شده است . در حديث ابن عباس از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آمده است كه فرمود : « اعربوا القرآن و التمسوا غرائبه » « 3 » . از ابو عبد الرحمن سلّمى روايت شده است كه گفت : مقريان از صحابه كه به ما قرائت قرآن مىآموختند ، براى ما باز گفتند كه هر بار 10 آيه از پيامبر فرا مىگرفتند ، و 10 آيهء بعدى را فرا نمىگرفتند تا آنچه علم و عمل در آن آيات وجود داشت بيابند . « 4 » از علىّ بن ابى طالب عليه السّلام روايت شده است كه آن حضرت ، جابر بن عبد الله را ياد كرد و او را به دانايى وصف فرمود . مردى به آن حضرت گفت : فدايت شوم ، جابر را به علم و دانايى

--> ( 1 ) سير اعلام النبلاء ، ذهبى ، 4 ، 81 - 83 ( 2 ) محمّد ، 24 ( 3 ) بحار الانوار ، 92 / 106 ( 4 ) بحار الانوار ، 92 / 106