گاه ، قرآن به عنوان يكى از منابع تشريع و قانونگذارى در نظر گرفته مىشود ، و به اين حساب ، موضوع علم آيات احكام است ؛ علمى كه به آيات فقهى قرآن اختصاص دارد ، و نوع احكامى را كه مىتوان با در كنار قرار دادن قرآن با ديگر ادلّهء شرعى ، سنّت ، اجماع و عقل ، از قرآن كريم استخراج كرد ، بررسى مىكند . گاه ، از قرآن دليلى براى نبوّت حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله اتّخاذ مىشود ، و موضوع علم اعجاز قرآن قرار مىگيرد ؛ علمى كه دربارهء اينكه قرآن وحى الهى است ، بحث مىكند و براى اثبات مطلب ، به صفات و ويژگيهايى مىپردازد كه قرآن را از ديگر گفته‌ها و نوشته‌هاى بشرى متمايز مىگرداند . گاه ، قرآن به حساب اين كه يك متن عربى همگام با زبان و ادب عربى است در نظر گرفته مىشود ، و موضوع علم اعراب قرآن و علم بلاغت قرآنى قرار مىگيرد ؛ اين دو علم ، هماهنگى متن قرآن كريم را با قواعد نحوى و بلاغى مورد بحث قرار مىدهند . گاه ، قرآن ، از جهت ارتباط آن با وقايع مشخّصى از دوران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مورد بحث قرار مىگيرد و موضوع علم اسباب نزول را تشكيل مىدهد . گاه ، قرآن ، به لحاظ لفظ مكتوب آن در نظر گرفته مىشود و موضوع علم رسم القرآن ، مىگردد ؛ دانشى كه پيرامون رسم الخط قرآن و شيوهء نگارش آن بحث مىكند . گاه ، قرآن به لحاظ آن كه كلامى مقروء است در نظر گرفته مىشود ، و موضوع علم قرائات قرار مىگيرد ؛ علمى كه دربارهء ضبط حروف و حركات و سكنات كلمات قرآنى و شيوهء قرائت آنها بحث مىكند . به همين ترتيب ، همگى علوم قرآنى با يكديگر يك وجه اشتراك دارند ، و آن اين است كه قرآن را موضوع بحث و مطالعهء خود قرار مىدهند ؛ و يك وجه افتراق دارند ؛ از جهت آن جنبهء خاصّى كه از قرآن كريم در دستور كار خود قرار داده‌اند . تاريخ علوم قرآنى مردم در عهد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به قرآن گوش مىدادند ، و با همان ذوق عربى خالص خود آن را مىفهميدند ، و در مواردى كه فهم آيه و مطلبى براى آنان دشوار مىشد ، به ايشان مراجعه كرده و توضيح مىخواستند ، يا تفصيل و توسعهء بحث را مىطلبيدند .