در قرآن ذكر شده ، شنزارى است كه بين عمان و حضرموت قرار دارد . « 1 » و به حق تفسير ابن عباس از ديدگاه جغرافيا دربارهء آيهء : تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ « 2 » ، « شب را به روز و روز را به شب درمىآورى » كم‌نظير است . او در تفسير اين آيه مىگويد : يعنى آنچه از روز كم شود ، خداوند آن را در شب و آنچه از شب كاسته شود در روز قرار مىدهد . « 3 » بدين‌سان ابن عباس با معلومات گستردهء خود مىكوشيد به آنچه در قرآن هست آگاهى يابد تا آن‌جا كه مىگويد : چون به آيه‌اى از قرآن مىپرداختم ، دوست داشتم آنچه را من از آن مىدانم ، همهء مسلمانان بدانند . « 4 » ابن عباس در بيان مقدار توانمندى خود از تفسير مىگويد : « اگر افسار شترى از من مفقود شود ، آن را در قرآن مىيابم » . « 5 » بىشك ، در صورتى كه ابن عباس از علوم مختلف بهره‌مند نبود و نمىتوانست همه آنها را در تفسير قرآن به‌كار گيرد ؛ اين سخن را نمىگفت . عبيد اللّه بن عبد اللّه بن عتبه دانش و مهارت ابن عباس را كه در تفسير به او كمك مىكرد ، اين‌گونه براى ما توصيف مىكند : او از جهاتى بر مردم برترى داشت . از نظر بهره‌مندى از علوم پيشين و قدرت فهم و هوشمندى در مواردى كه مىبايد اظهار نظر كند . و نيز از نظر بردبارى ، نسب و تأويل . من نديدم كسى را كه نسبت به احاديث رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و داوريهاى ابو بكر و عمر و عثمان و در آرا و ديدگاههاى فقهى ، شعر ، زبان عرب ، تفسير قرآن ، رياضى و آگاهى از واجبات ، از ابن عباس داناتر باشد . در مواردى كه ديگران اظهار نظر مىكردند و لازم بود ابن عباس نيز نظر خود را ابراز دارد ، هيچ رأيى برتر و استوارتر از رأى او نبود . ابن عباس روزها به بحث مىنشست . يك روز فقط مسائل شرعيّه مردم را بيان مىكرد ؛ يك روز تفسير مىگفت ؛ روزى دربارهء جنگهاى پيامبر ؛ يك روز دربارهء شعر و روزى ديگر راجع به جنگهاى عرب صحبت مىكرد . هرگز نديدم

--> ( 1 ) - ياقوت ، معجم البلدان ، ج 1 ، ص 154 . ( 2 ) - آل عمران / 27 . ( 3 ) - تفسير طبرى ، ج 3 ، ص 149 . ( 4 ) - الاصابة ، ج 2 ، ص 218 . ( 5 ) - الاتقان ، ج 2 ، ص 126 ، س 31 .