إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ « 1 » ، « اين كتابى است پربركت كه بر تو نازل كرده‌ايم تا در آيات آن بينديشند و خردمندان پند گيرند . » أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها « 2 » ، « آيا آنها در قرآن تدبّر نمىكنند يا بر دلهايشان مهر نهاده شده است ؟ » قرآن سرشار از آياتى است كه لزوم انديشيدن مردم در آيات الهى و پند گرفتن از آنها را بيان مىكند : آيات لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ . . . يَتَفَكَّرُونَ . . . يَعْقِلُونَ . . . يَتَذَكَّرُونَ . . . . روايات نيز صحنه‌هايى دل‌انگيز را از چگونگى اين انديشيدن نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و صحابه براى ما به تصوير كشيده‌اند : حذيفه نقل مىكند كه شبى با پيامبر نماز گزاردم ؛ حضرت در آغاز سورهء بقره و سپس سورهء نساء و آل عمران را شمرده شمرده خواند و هرگاه به آيه‌اى مىرسيد كه خدا در آن تسبيح شده بود ، تسبيح مىگفت و چون بر آيه‌اى مىگذشت كه در آن چيزى از خداوند درخواست شده بود ، آن را درخواست مىكرد و هرگاه به آيه‌اى مىرسيد كه پناهنده‌شدن به خدا در آن مطرح بود ، به خدا پناه مىبرد . از عوف بن مالك نقل شده كه گفت : شبى با پيامبر به نماز ايستادم ، حضرت سورهء بقره را در نماز خواند و به هريك از آيات رحمت كه مىرسيد درنگ و از خداوند درخواست رحمت مىكرد و بر هريك از آيات عذاب كه مىگذشت از قرائت باز مىايستاد و به خدا پناه مىبرد . ابو ذر غفارى نيز روايت مىكند ، يك شب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آن‌قدر آيهء : إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ « 3 » ، « خدايا اگر آنان را مجازات كنى بندگان تواند . » را در نماز تكرار كرد كه صبح شد . مقصود از اين خبر ، اين است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله [ با توجّه به معانى گوناگونى كه در آيه وجود داشت ] در حالى كه به بررسى وجوه مختلف معانى آيه مىپرداخت ، آن معنا را در ذهن خويش تكرار مىكرد . اين تكرار و تدبر به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله امكان مىداد با آياتى كه مىخواند همنوا و هم سخن شود ، چونان كه هرگاه سوره : وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ و . . . را تلاوت مىكرد و به آيهء :

--> ( 1 ) - ص / 29 . ( 2 ) - محمّد / 24 . ( 3 ) - مائده / 118 .