پل نويا ( مترجم : اسماعيل سعادت )
62
تفسير قرآنى و زبان عرفانى ( فارسى )
بنى اسرائيل گفت : سى روز روزه بگيريد ، و پس از آن هر چه مىخواهيد از خدا درخواست كنيد : خدا آن را به شما خواهد داد ! از اين رو ، آنها سى روز روزه گرفتند ، و چون اين كار پايان يافت ، به عيسى گفتند : وقتى كه ما براى كسى كار مىكنيم ، همين كه كار پايان يافت ، او به ما طعامى مىدهد ؛ اينك ما روزه گرفتيم و گرسنهايم ، از خدا درخواست كن كه مائدهاى از آسمان براى ما بفرستد . عيسى خود را در پلاسى پوشاند و در خاكستر نشست ؛ سپس تضرع كنان گفت : رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ ( مائده ، 114 ) . آن گاه فرشتگانى آمدند با مائدهاى كه در آن هفت گرده نان و هفت ماهى بود ، و آن را پيش آنها نهادند . آنها همه تا آخرين كس از آن مائده خوردند . « 56 » قتاده بيشتر به ميوههاى بهشتى و « منّ » ى كه به يهوديان ارزانى شد نظر دارد و مىگويد : « مائدهاى بود كه از آسمان فرود آمد حامل ميوههايى از بهشت . مائده هر صبح و شام بر آنها ، در هرجا كه بودند . فرودمىآمد ، مانند منّ و سلواهايى كه بر بنى اسرائيل فرودمىآمد . » وهب بن منبّه اشارهاى به « تكثير نانها » دارد ، ولى بهترين آگاهيها را در اين باره مقاتل مىدهد . با اين همه ، در مورد او نيز اگر تأثير منابع مسيحى آشكار است ، نحوهء خاصى هم كه ذهن مسلمان اطّلاعات مأخوذ از خارج را مىگيرد و دگرگون مىكند آشكار است . اگر روايات انجيلى معجزهء « تكثير نانها » را در سراسر يك روز تمام به صورت واقعهاى تاريخى عارى از هر گونه صحنه آرايى خيالى توصيف مىكند ، مقاتل ، راهى معكوس آن مىپيمايد و تاريخ را به روايتى افسانهآميز و خيالانگيز تغيير شكل مىدهد . « مردمانى كه بيرون آمدند و در راه مائده طلب كردند پنج هزار تن بودند . آنها بودند كه با حواريان خواستار مائده شدند . . . و مائده روز يكشنبه فرود آمد . . . مائده از آسمان حامل ماهيهاى تازه ، نان تنك ( رقاق ) و خرما بود . گويند كه عيسى به ياران خود كه در چمنى سبز و خرم نشسته بودند گفت : آيا در ميان شما كسى چيزى با خود دارد ؟ شمعون پيش آمد با دو ماهى كوچك و پنج گرده نان ؛ يكى ديگر شراب آورد ، و عيسى نانها را گرفت و آنها را خرد كرد و در دو نيمه مرتب نمود . . . سپس وضو ساخت و دو ركعت نماز به جاى آورد و از خدا خواست كه حاجت يارانش را روا كند . همان دم مردمان چشم گشودند و ديدند كه آن غذا بسيارشد و تا زانوان آنها بالا آمد . عيسى به مردم گفت : بخوريد و نام خدا را ذكر كنيد ، ولى چيزى با خود نبريد . به آنها
--> ( 56 ) . نسخهء خطى موزهء بريتانيا ( برگ 147 الف ) روايات ديگرى از معجزهء مائده را به ابن عبّاس نسبتمىدهد : « مائده خوانى است كه بر آن فرشتگان غذا مىخورند . اين خوان از مرواريد رخشان ساخته شدهاست و چهار پايه دارد كه آنها نيز از مرواريد و الماس و طلاست . روى آن پنج نان ، و پنج ماهى زنده كه هنوز بر خود مىتپيدند ، بود . دوازده هزار كس از آنها خوردند ، و سپس خوان به آسمان برده شد . »