در ميان مقامات ديگر درخواهدآمد ، يا محبّت زيبايى شناختيى خواهدشد كه هيچ وجه شباهتى با محبّتى كه امام ( ع ) در تفسير آيهء 50 سورهء شعراء ( قالُوا لا ضَيْرَ إِنَّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ : گفتند : باكى نيست ، ما نزد پروردگارمان باز مىگرديم ) از آن سخن مىگويد ندارد : « آن كه ، در محبّت ، احساس رنج كند ، او محبّ نيست ؛ حتى آن كه شاهد رنج در محبّت باشد ، او محبّ نيست ؛ حتى آن كه از رنج در محبّت لذّت نبرد ، او محبّ نيست . » « 112 » در جاى ديگر مىگويد : اين محبّت نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ، يعنى آتش افروختهء خداست كه بر دلها غلبه مىيابد ( در تفسير همزه ، 6 و 7 ) . « چون آتشهاى اين محبّت در دل مؤمن افروخته شود ، هر خواهشى را كه از غير خدا باشد و هر يادى را كه ياد خدا نباشد مىسوزاند . » « 113 » تنها در چنين صورتى است كه انسان مىتواند حق عبادت خدا را به جاى آورد : « خدا در برابر آفريدگان خود محبّت خود به مؤمنان را ستوده‌است و محبّت را خالص‌ترين صورت طاعتى دانسته است كه ما مىتوانيم با عبادت خود به پيشگاه او عرضه‌كنيم . » « 114 » ضميمه اهمّيّت نقش تفسير امام جعفر صادق ( ع ) را در نشأت اصطلاحات عرفانى اسلامى ، به حدّ كفايت ، در صفحات بالا نشان داديم . به سبب همين اهميت ، در اينجا فهرست الفبايى صطلاحات اين تفسير را به دست مىدهيم ، و با اين كار از خواست قلبى لويى ماسينيون پيروى مىكنيم كه در تحقيق خود توصيه مىكرد كه بهترين روش براى مطالعهء اصطلاحات عرفانى اين است كه « خود به تأنّى و شكيبايى ، با بررسى دقيق و مستقيم و مستوفى ، واژه‌نامه‌هايى متجانس ( براى هر نويسنده يك واژه‌نامه ) فراهم آوريم » ( ص 40 ) . الفاظ را به ترتيب الفبايى و بر اساس ريشه‌هاى آنها تنظيم و عرضه كرده‌ايم . شماره‌ها ، به ترتيب ، ارجاع به سوره‌هاى قرآنى و آياتى است كه امام صادق ( ع ) تفسير كرده است نگاه كنيد به متن چاپ شده در « ملانژ » دانشگاه سن - ژوزف ، بيروت ، جلد هيجدهم ، جزوهء 4 ، 1968 ، ص 183 تا 230 ) . « 115 »

--> ( 112 ) . من احسّ بالبلاء فى المحبّة لم يكن محبّا ، بل من شاهد البلاء فيه لم يكن محبّا . بل من لم يتلذّذ بالبلاء فى المحبّة لم يكن محبّا ( همان ، در تفسير شعراء ، 250 ، ص 47 ) . ( 113 ) . ونيران المحبّة اذا اتقدت فى قلب المؤمن احترقت كلّ همة لغير الله و كلّ ذكر سواه ( همان ، در تفسير همزه ، 6 و 7 ، ص 62 ) . ( 114 ) . منقول در مصائب ، ص 609 ، از عرائس البيان ، روبهان بقلى . ( 115 ) . اين متن در مجموعهء آثار ابو عبد الرحمن سلمى ، بخشهايى از حقايق التّفسير و رسائل ديگر ، گردآورى دكتر نصرالله پورجوادى ، جلد اول ، مركز نشر دانشگاهى ، 1369 ، ص 21 تا 63 ، چاپ شده است - م .