در اينجا يافته‌اى است كه تاريخ آن ، بنابر قول راجح ، به سال 22 هجرى بر مىگردد و به عربى و يونانى نوشته شده است . در اين متن پس از كلمهء 22 ، يك يا دو كلمه محو شده است ، و اگر اين تاريخ درست باشد ، اين متن ، سند بسيار مهمى در تاريخ تطور خط و كتابت عربى به شمار مىرود و متاسفانه بحث كافى دربارهء اين متن و صورت روشنى از آن را در جايى نديدم . « 1 » در اينجا لازم است ، به نامه‌هايى اشاره كنيم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم آنها را پس از بازگشت از حديبيه ، به پادشاهان فرستاد و به قيصر روم « هرقل » ، « كسرى » پادشاه فارس ، « نجاشى » پادشاه حبشه ، « مقوقس » پادشاه اسكندريه ، « منذر بن ساوى العبدى » پادشاه بحرين و غير آنها نامه‌هايى فرستاد و طى آن ، آنها را به اسلام دعوت نمود . « 2 » امروز در دست پژوهشگران ، متنهايى وجود دارد كه گفته مىشود چهار تا از آن نامه‌هاست : يكى نامهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم به مقوقس است كه نخستين بار در سال 1854 ميلادى منتشر شد و گويا اصل آن در يكى از موزه‌هاى استانبول موجود است . « 3 » دوم ، نامهء فرستاده شده به منذر بن ساوى است كه اولين بار در سال 1863 ميلادى منتشر شد و گفته مىشود كه در يكى از موزه‌هاى وين نگهدارى مىشود . « 4 » سوم ، نامهء فرستاده شده به نجاشى در

--> شمارهء 511 موجود است . ( 1 ) صورت آن در كتاب خانم N . Abbott ، لوح 4 ، منتشر شده است . او گفته است كه اين متن ، به شمارهء 558 در مجموعهء ارشيدون اينر قرار دارد و همين متن را ناصر نقشبندى ، در آخر مقالهء خود دربارهء منشأ خط عربى منتشر كرده است و والى آن را ( ص 46 ) طورى خوانده كه با خواندن نقشبندى فرق مىكند و آن را با قواعد املايى جديد نوشته است . سطر آخر آن را چنين خوانده : « سنة اثنتين و عشرين كتبه ابن حديده » نمىدانم آيا صورت واضحى از اين متن پيش او بوده كه توانسته است چنين بخواند يا نه ؟ بحث مفصل در اين موضوع را در فصل پنجم ملاحظه كنيد . ( 2 ) ابن هشام ، قسمت دوم ، ص 607 ( 3 ) دربارهء صورت اين نامه و تاريخ دستيابى به آن و بحثهايى كه راجع به آن انجام گرفته است ، بنگريد به : مجلة الهلال ، ج 2 ، ص 103 و ج 3 ، ص 60 - 61 ، حسن هوارى ، ص 1185 ، دكتر محمد حميد اللّه ، ص 50 ، ناصر نقشبندى ، منشأ الخط العربى ، ص 135 و نيز : 430 . M . Hmidullah , p ( 4 ) محمّد حميد اللّه ، الوثائق ، ص 56 و مقالهء انگليسى او ، ص 432 ، ناصر نقشبندى ، منشأ الخط العربى ، ص 136 .