بلكه به روشنى معلوم مىشود كه يكى بر پايهء ديگر شكل پذيرفته ، چرا كه بديهى است ميان روايت عبرى و بابلى اين قصّه عناصر مشترك بسيارى وجود دارد كه مىتوان براى همهء آنها يك منشأ قائل شد « 1 » . اگر خواسته باشيم بر اين امر دليل ارائه دهيم ، همخوانىهايى ميان قصّه توفان در تورات و آن قصّه در ادب ميزو بوتامى قديم مشاهده مىكنيم ، از جمله : 1 ) در هر دو روايت توفان علتى الهى دارد ، و آن زمانى بود كه نيروهاى خدايى مقرّر كردند كه از طريق توفانى سهمگين كار جنس بشر را يكسره كنند ؛ 2 ) قهرمان هر دو قصّه در صدد هشدار مردم از وقوع رخدادى در آينده بر مىآيد و براى رهايى خويش كشتى مىسازد و اين كشتى را با قير اندود مىكند تا آب راهى براى نفوذ در آن نيابد ، و حيوانات و پرندگان را همراه با خويش وارد كشتى مىكند و خويشتن و گروه‌هايى از موجودات زنده را نجات مىدهد ؛ 3 ) توفان از آن روى در گرفت كه آن مردم به تباهى روى آورده و بدى در ميان آنان فراگير شده بود و تمامى مبادى اخلاقى آسيب ديده و آلوده شده بودند ، از اين روى توفانى مىبايست كه كار تمام انسانها را يكسره كند « 2 » ؛ 4 ) قهرمان هر دو قصّه مردى بزرگوار و پاكدل است ، چنان كه « زيوسودرا » در قصّه سومرى به پرهيزگارى وصف شده و از او به عنوان پادشاهى فروتن ياد شده كه در برابر فرامين الهى گردن مىنهاد . داستان نوح در تورات نيز اينچنين است كه وى « مردى نيكوكار و همروزگارانش فردى كامل و خدايى است » « 3 » ؛ 5 ) در هر دو قصّه شاهد باريدن باران بزرگى هستيم ، از اين روى توفانى سهمگين در مىگيرد و روزهايى ادامه مىيابد ( كه دربارهء كم و بيش آن اختلاف نظر وجود دارد ) و سبب در هر دو حالت طبيعى است يعنى در قصّه بابلى شاهد « كولاكى سركش و بارانى پيگير و تند بادى بيم انگيز » هستيم و در قصّهء تورات نيز « شكافتن چشمه‌هاى بزرگ جوشان و گشوده شدن طاقهاى آسمان را مىبينيم » ؛ 6 ) خود قهرمان و خانواده‌اش و نيز جانوران همراه با او در كشتى در هر دو قصّه نجات مىيابند ، اگر چه شمار نجات يافتگان در قصّه بابلى بيشتر از قصّه تورات است ؛ 7 ) كشتى بزرگ چند طبقه‌اى را در هر دو قصّه مىبينيم ، اگر چه كشتى بابلى براى حركت خويش به نيرويى پنج برابر بيشتر از كشتى

--> ( 1 ) . قاموس كتاب مقدس ، 2 / 584 . ( 2 ) . 372 . p , . tic . po , regnU . F . M . ( 3 ) . اسرائيل ، ص 145 .