برايش آشكار شد كه او دشمن خداست ، از او بيزارى جست . بىگمان ابراهيم دردمند بردبار بود » [ توبه / 114 ] « 1 » . گذشته از اين ، قرآن كريم به مسلمانان فرمان داده كه در تمامى امور به ابراهيم و آنان كه با او بودند ، تأسى جويند مگر در آمرزش كه براى پدرش خواست ، چنان كه مىفرمايد : « به راستى كه برايتان در ابراهيم و آنان كه با او همراه بودند ، سرمشقى نيكو است - چون به قوم خود گفتند : ما از شما و از آنچه به جاى خداى مىپرستيد ، بيزاريم . به شما ناباور شده‌ايم و ميان ما و شما براى هميشه دشمنى و كينه پديد آمده است تا اينكه تنها به خداوند ايمان آوريد - مگر گفتهء ابراهيم به پدرش كه : « برايت آمرزش خواهم خواست و در برابر خداوند برايت اختيار چيزى را ندارم » پروردگارا ، بر تو توكل كرده‌ايم و رو به سوى تو نهاده‌ايم و بازگشت به سوى توست » [ ممتحنه / 4 ] « 2 » . امّا دربارهء حكمت تحريم آمرزش خواهى براى مشركان بايد گفت كه خداوند متعال هرگز گناه مشرك را نمىآمرزد ، چنان كه مىفرمايد : « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ ، وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ * / خداوند اين را كه به او شرك آورند ، نمىبخشايد ، و كمتر از آن را مىآمرزد » . بنابراين آمرزش خواهى براى مشركان بىفايده خواهد بود و در ذهن مردم اين پندار را به وجود مىآورد كه در شرع اسلام طلب غفران براى آنان رواست . از آن روى كه اين امر با استغفار حضرت ابراهيم در حقّ پدر كافرش متعارض است و احكام اصول اعتقادى در اين باره شوخى بردار نيست ، اين آمرزش خواهى او مشعر بر روا بودن چنين كارى است ، آنگاه خداوند از عذر او در اين كار پرده بر مىدارد و مىگويد او به آن اميد كه پدرش توبه كند براى او آمرزش خواست . امّا وقتى برايش معلوم شد كه او توبه نكرده و با خداوند دشمنى مىورزد ، از او بيزارى جست . بنابراين ، هرگز نمىتوان آمرزش خواهى او را دليلى بر روا بودن اين كار تلقى كرد ، بلكه زمانى دليل مىشود كه با آگاهى از كفر او برايش آمرزش خواسته باشد ، بلكه حكم مقرر آن است كه خداوند مشرك را نمىآمرزد و روا نبودن آمرزش خواهى براى مشرك تغيير پذير نيست و هرگز نمىتوان براى مشرك آمرزش خواست و پيامبر و پيروانش نيز - حتى در حق خويشاوندان - مجاز به چنين كارى نيستند . لازم است در اين مقال به دو موضوع كه مورد اختلاف قرآن و تورات است ، اشاره‌اى بشود ، نخست آنكه پدر حضرت ابراهيم ( ع ) ، افزون بر آنكه بر كفر خويش بر جاى ماند و ايمان

--> ( 1 ) . تفاسير معتبر ، ذيل آيه پيش گفته . ( 2 ) . - تفاسير معتبر ، ذيل آيه پيش گفته .