خليل خدا كارى جز اين سر نزد كه با پدر به ادب رفتار كرد و با او مهر ورزيد و از خداوند خواست كه او را بيامرزد و مدّت زمانى هم چشم به راه پاسخ آزر به دعوت خويش نشست . در سوره مريم مىخوانيم : « و در اين كتاب ابراهيم را ياد كن . به راستى او راست كردار پيامبرى بود . چون به پدرش گفت : پدر جان ، چرا چيزى را مىپرستى كه نمىشنود و نمىبيند و چيزى را از تو دفع نمىكند . پدر جان ، بى گمان از علم ، چيزى به من رسيده است كه به تو نرسيده است ، پس از من پيروى كن تا تو را به راه راست رهنمون شوم . پدر جان شيطان را مپرست ، به راستى كه شيطان نا فرمان [ خداوند ] رحمان است . پدر جان من از آن بيمناكم كه از [ خداوند ] رحمان عذابى به تو برسد ، آنگاه قرين شيطان شوى . [ پدرش ] گفت : آيا تو ، اى ابراهيم از معبودانم رويگردانى ؟ اگر باز نيايى ، قطعا تو را سنگسار خواهم كرد و ديرى از من دورى گزين . گفت : سلام بر تو ، از پروردگارم برايت آمرزش خواهم خواست ، كه او در حق من مهربان است . و از شما و آنچه به جاى خداوند مىپرستيد ، كناره مىگيرم و پروردگارم را [ به نيايش ] مىخوانم ، اميد مىرود كه در پرستش پروردگارم نوميد نباشم » [ مريم / 41 - 48 ] « 1 » . قرآن كريم بس به زيبايى به شخصيت پسنديده و خردمند ابراهيم اشارت مىكند ، چنان كه وقار و بردبارى او از الفاظ و تعبيراتش ، كه قرآن كريم ترجمهء عربى آن را گزارش مىكند و نيز در كردار و برخوردهايش با نادانى پدر به روشنى پيداست ، خداوند متعال خليل خويش ، ابراهيم را به عنوان پيامبرى بس راستگو / راست كردار وصف مىكند ، يعنى دو وصف راستگويى / راست كردارى و پيامبرى را در او فراهم آورده است . صدّيق به معناى « كثير الصدق / بس راست كردار » است چنان كه او در اقوال و كردار و احوال خويش براستى پايبند بود و هر آنچه را كه از سوى خداوند به آن فرمان يافته بود ، تصديق مىكرد ، البته كه چنين ويژگىاى مستلزم عمل بزرگى است كه به دل راه يافته و در آن مؤثر افتاده و در نتيجه موجب يقين و عمل صالح كامل گردد . آنگاه جاى هيچ شگفتى نيست كه ابراهيم ( ع ) پس از حضرت محمد ( ص ) برترين كس در ميان تمامى پيامبران و رسولان بوده و خداوند متعال پيامبرى و دريافت كتاب آسمانى را در زاد و رود او قرار داده است « 2 » . فخر الدين رازى در تفسير كبير مىگويد : تكرار لفظ « يا ابت » در سراسر خطاب بر شدت حبّ

--> ( 1 ) . تفاسير معتبر ، ذيل آيات ياد شده . ( 2 ) . عبد الرحمان بن ناصر سعدى ، تفسير الكريم الرحمن فى تفسير كلام المنان ، 4 / 54 .