همچنين « إيا » خداى حكمت ( فرزانگى ) بود كه آدمى را از گل پاره‌اى ( مقدارى خاك ) آفريد ، آنگاه روح زندگى در او دميد و او است كه بشر را به هنگام توفان از نيستى رهايى بخشيد و انواع صنايع را به او آموخت ، و هموست كه پادشاهان را به باهوشى و فطانت نواخت و پرستش خدايان را در زمين بنياد نهاد . معناى نام همسرش ، « ننكى » ، در زبان سومرى « بانوى زمين » است كه پس از آن « دمكينا » ناميده شد و شهر « أريدو » ، مركز اصلى پرستش هر دوى آنان بود . همچنين در ميان آن قوم پرستش ستارگان نيز رايج بود ، از آن گذشته آنجا پرستش ثالوث ديگرى از اجرام آسمانى نيز متشكل از خورشيد ، ماه و زهره ( ستارهء صبح ) ، معمول بود « 1 » . و خداى ماه از ميان خدايان سه گانه ديرين ترين خدا بود و پدر خداى خورشيد و ستارهء زهره به شمار مىرفت . بنابراين ، خداى خورشيد برادر زهره ، و زهره خواهر او بود ، چنان كه خداى خورشيد ، مانند پدرش خداى ماه مذكر بود . امّا ستارهء زهره ( عشتار ) ، كه گاهى ستارهء صبح و گاهى ستارهء شب و از نوعى پيچيدگى هم برخوردار بود ، زمانى مذكر و زمانى ديگر مؤنث بود ، تا اينكه سرانجام جنبه‌هاى مادينگى او چيره شد و تعارض ميان نرينگى و مادينگى از ميان رفت ، چنان كه در شخص او خداى جنگ ( جانب نرينگى ) و خداى عشق ( مادينگى ) به هم پيوستند و يكى شدند . [ ثالوث ديگر از اجرام آسمانى ] 1 . خداى ماه خداى ماه در نگاه آن قوم مرتبتى فرو دست تر از « انكى / إيا » داشت و سومريان و أكديان نام « سين » را بر آن گذارده بودند كه در اصل اسمى سومرى است كه اكديان از آنجا به زبان خويش منتقل كرده‌اند كه نظاير سامى آن ، « ودّ » در باور عرب‌هاى ساكن در جنوب « 2 » و « سهر »

--> ( 1 ) . در مناطق جنوبى سر زمين‌هاى عربى پرستش ثالوثى متشكل از ماه و خورشيد و زهره رواج داشت كه در اين ثالوث ماه نقش پدر ، خورشيد نقش مادر و زهره نقش پسر را بازى مىكرد و چه بسا آنان در اين باره از مردمان بين النهرين متأثر بوده باشند كه چنين سه گانه پرستى در ميان آنان جايگاه ممتازى داشت . در نظر من چنين سه گانه پرستى در ميان تمامى ساكنان مناطق عربى معمول بود . از اين روى در سرزمين‌هاى رافدين ، سوريه و فينيقيه و تا اندازه‌اى در مصر شاهد آن هستيم و رمزى كه بابليان و آشوريان و سوريان و فينيقيان براى آن برگرفته‌اند ، همان رمز خورشيد در ميان است و با اين حال چه بسا تأثير دينى ساكنان سرزمين‌هاى رافدين بر جنوب شهرهاى عربى بيشتر از ساميان باشند ( محمد بيومى مهران ، الديانة العربية القديمة ، ص 19 ) . ( 2 ) . در اين سه اقنوم متشكل از ستارگان عرب‌هاى جنوب ماه را پدر مىشمردند ، از اين روى در نگاه آنان از