مدهوش بود و پيش از من به هوش آمده است يا به پاداش بىهوشى كوه طور اصلا مدهوش نگشته بوده است . در روايتى كه احمد بن حنبل ، بخارى و مسلم از ابو هريره نقل كرده‌اند آمده است : دو كس ، يكى مسلمان و ديگرى يهودى با هم مشاجره مىكردند . مسلمان گفت : برگزيدهء دو عالم ، محمد ( ص ) است و مرد يهودى ، موسى ( ع ) را دارندهء آن جايگاه مىدانست . پس مرد مسلمان به خشم آمد و سيلى محكمى به مرد يهودى نواخت . او نيز به شكايت نزد پيامبر ( ص ) آمد . آن حضرت او را دلدارى داد و فرمود : مرا بر موسى برنگزينيد . در روز قيامت كه همهء مردم [ از هول و هراس آن روز ] از هوش مىروند ، من نخستين كسى هستم كه به هوش مىآيم و چون موسى را در جانب عرش مىيابم ، آن گاه نمىدانم كه آيا وى پيش از من به هوش آمده ، يا بارى تعالى او را از بيهوش گشتن مستثنى كرده است . ابن كثير گويد : اين‌گونه سخنان پيامبر ( ص ) كه مرا بر ديگر پيامبران برنگزينيد و برتر نشماريد ، نشان تواضع و فروتنى آن بزرگوار است و گرنه بىهيچ گمان و گزافه‌اى او در دنيا و آخرت از همگان برتر و برگزيده‌تر است ، چرا كه خداوند او را به پايگاه پسنديده ( - مقام محمود ) اى ويژه ساخته است كه گرچه همگان بدان رشك ( - غبطه ) مىبرند ، دست پيامبران برگزيده و الوالعزم نيز از آن كوتاه است ، و اين پايگاه و الا و دسترس‌ناپذير آن بزرگ و برترى او به همهء پيامبران و گزيدگان هم از رويدادهاى شب معراج او آشكار مىشود و هم از اين سخن آن حضرت كه فرمود : « من به زودى در جايگاهى مىايستم كه همگان حتى ابراهيم نيز بدان رشك مىبرد و غبطه مىخورد » ، ابراهيمى كه از ديد مسلمانان پس از پيامبر اسلام برترين پيامبران است و نشان برترى او اين كه مسلمانان همان‌گونه كه بر پيامبر خويش و خاندان او درود مىفرستند ، بر ابراهيم و خاندانش نيز درود مىفرستند و او را بزرگ و مبارك مىشمرند . « 1 » 2 . جايگاه موسى در تاريخ يهوديان اما جايگاه موسى در تاريخ يهوديان ، جايگاهى چنان بلند و برتر است كه نه هيچ يك از

--> ( 1 ) . ابن كثير ، مختصر التفسير ، 1 / 226 - 227 ، 2 / 48 - 50 ؛ البداية و النهاية ، 1 / 283 - 285 ، 312 - 315 . ( چنان كه در دعاها آمده است : اللهم صل و سلّم و زدوبارك على محمّد و آل محمّد كما صليت على ابراهيم و آل ابراهيم » ( مترجم ) .