بارى موسى رسالت خويش را به درستى به پايان برد و كارى را كه به او سپرده شده بود به خوبى سامان داد و خرسند و خرم ، آن‌گاه كه به گزارش تورات « 1 » 120 سال از عمرش مىگذشت « 2 » ، به ديدار خدا رفت . گفتنى است كه هر چند در تورات هيچ نشانه و گواهى نيست بر اين كه موسى مثلا كشته شده باشد و به مرگى غيرطبيعى از جهان رفته باشد ، با اين همه در سال 1922 ميلادى « ارنست سلّين » را مىبينيم كه در نوشته‌اى چنين پنداشته كه در پاره‌اى از عبارت‌هاى سفر « هوشع » « 3 » مانده‌هايى از گزارش‌هايى را يافته كه از آنها برمىآيد موسى شهيد شده است و كاهنانى كه دين او را دگرگون كردند ، خود او را نيز كشته‌اند . « 4 » و در سال 1938 ميلادى « زيگموند فرويد » در كتاب پرآوازه‌اش موسى و يكتاپرستى افزود كه گزارش‌هاى ياد شده ، ويژهء سفر هوشع نيست و همانند آنها در بيشتر كتاب‌هاى پيامبران اسرائيلى - كه در كتاب مقدس آمده‌اند - ، فراوان ديده مىشود . و از ديدگاه « سلّين » همين‌گونه گزارش‌ها بوده كه بنياد و خاستگاه اين باور يهوديان شده كه چشم به راه آمدن « مسيا » ( - مسيح ) بنشينند . و در اواخر دوران اسارت بابلى ( 586 - 539 ق . م ) بوده است كه اين اميد و انتظار در ميان يهوديان سر برآورده كه همان مردى را كه پيش‌تر به سختى و دردناكى كشته‌اند ، به زودى از سرزمين مردگان باز خواهد گشت تا اين ملت پشيمان را - و چه بسا ديگر ملت‌ها را نيز - پيشوايى كند و به بهشت جاودان برساند . سپس فرويد در نقد و بررسى سخن « سلّين » مىافزايد كه موسى در « سيتيم » ( Shittim ) در مشرق اردن كشته مىشود ، آن هم پيش از هنگامى كه يهوديان از مصر بيرون رفته با خويشان خويش در سرزمين‌هاى ميان مصر و كنعان - و نيز به گفتهء ماير ، كرسمن و . . . در قادش - هم بسته و متحد گردند ، و بعدها در گزارش‌هاى اسرائيلى موساى ديگرى به جاى اين موساى

--> - آيهء 69 ) ؛ نيز بنگريد به : تفسير فخر رازى ، 25 / 233 ؛ تفسير قرطبى ، 14 / 250 ؛ تفسير طبرى ، 22 / 50 - 53 ؛ تفسير وجدى ، 561 . ( 1 ) . سفر تثنيه ، 34 : 7 . ( 2 ) . گزارش‌هاى يهودى و مسيحى بر اين‌اند كه موسى چهل ساله بود كه از مصر به مدين گريخت و چهل سال نيز در مدين ماند و در هشتاد سالگى به پيامبرى برگزيده شد و در 120 سالگى از جهان رفت ( اعمال رسولان ، 7 : 7 ، 23 ، 30 ؛ قاموس الكتاب المقدس ، 2 / 931 ؛ شاهين مكاريوس ، همان ، 40 ؛ سفر اعداد ، 14 : 33 . سفر تثنيه ، 34 : 7 . ( 3 ) . هوشع ، 4 : 4 - 9 ؛ 5 : 1 - 4 ؛ 8 : 3 - 7 ؛ 9 : 7 - 11 . ( 4 ) . Ernst Sellin , Moseund Seine Bedeutung Furdie Israelitisch Judischo Relligions - geschichte , Leipzig , 1922 .