محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

394

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

اينجاست كه پيامبر ( ص ) فرمود : اگر در آنجا مىبودم ، قبر او را در آن تل ريگ سرخ به شما نشان مىدادم . ابن عباس و گروهى ديگر نيز بر اين‌اند كه موسى و هارون هر دو در بيابان مردند . نيز همهء كسانى كه از فرمان موسى سرپيچيدند و براى جنگ با ستم‌گران راهى كنعان نشدند در همان بيابان مردند . و چنان كه در تورات « 1 » و پاره‌اى منابع اسلامى آمده است ، همهء كسانى كه از مصر همراه موسى بيرون آمدند ، در بيابان مردند ، بجز يوشع بن نون ، كالب بن يفنه و آنان كه سالشان از بيست نمىگذشت . و موسى از يوشع بن نون پيمان گرفت كه پس از او اسرائيليان را به سرزمين مقدس برساند ، يا پس از موسى ، يوشع به پيامبرى برگزيده شده و ستم‌گران را شكست داد و به شهر آنان درآمد . « 2 » در صحيح بخارى نيز چنين حديثى از ابو هريره آمده است : خداوند عزرائيل را فرستاد تا جان موسى را بگيرد ، چون نزد موسى آمد ، موسى او را زد و از خود راند ، عزرائيل نزد خدا بازگشت و گفت : مرا نزد كسى فرستاده‌اى كه نمىخواهد بميرد ، خداوند به او فرمود ، بازگرد و به موسى بگو دستش را بر پشت نر گاوى بگذارد و به شمار هر مويى كه زير دست او جاى بگيرد ، يك سال زنده بماند ، و موسى چون پيام را شنيد ، پرسيد ، پس از آن چه ؟ پاسخ شنيد : مرگ ، گفت : اگر چنين است ، همين حالا . سپس از خدا خواست كه او را به اندازهء سنگ پرتابى به سرزمين مقدس نزديك سازد . ابو هريره در پايان مىافزايد كه پيامبر فرمود : اگر در آنجا مىبودم ، قبر او را در كنار راه در آن تل ريگ سرخ به شما نشان مىدادم . احاديثى نيز در كتاب‌هاى صحيح مسلم و سنن نسايى و مسند احمد حنبل ، از انس بن مالك آمده كه پيامبر ( ص ) فرمود : آن شب كه مرا به معراج بردند ، يكى از چيزهايى كه ديدم ، موسى بود او را در گور خويش در آن تل ريگ سرخ ديدم كه به نماز ايستاده بود . حديثى نيز احمد بن حنبل و طبرى از ابوهريره آورده‌اند كه پيامبر ( ص ) فرمود : پيش از موسى عزرائيل آشكارا نزد مردم مىآمد ، تا آن‌گاه كه براى گرفتن جان موسى آمد و او سيلى

--> ( 1 ) . سفر اعداد ، 14 : 22 - 38 ، 33 : 38 - 39 . ( 2 ) . تفسير طبرى ، 1 / 190 - 200 ؛ تاريخ طبرى ، 1 / 435 - 442 ؛ تفسير روح المعانى ، 6 / 109 ؛ تفسير طبرسى ، 6 / 70 - 71 ؛ الكشاف زمخشرى ، 1 / 622 - 623 ؛ تفسير نسقى ، 1 / 279 - 280 ؛ تفسير خازن ، 2 / 34 - 36 ؛ تفسير ابن كثير ، 2 / 74 - 75 ؛ البداية و النهاية ، 1 / 316 - 623 ؛ تفسير بغوى ، 2 / 36 - 37 ؛ تاريخ ابن خلدون ، 2 / 98 - 99 ؛ تاريخ يعقوبى ، 1 / 45 - 46 ؛ مروج الذهب مسعودى ، 1 / 62 - 63 ؛ الكامل ابن اثير ، 1 / 111 - 115 .