محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
387
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
بخش دوم وجود تاريخى موسى ( ع ) از شگفتىهاى دردناك يكى نيز اين است كه گزارشگران تورات و پژوهشگران يهودى نه تنها در نژاد و تبار موسى ، كه در اصل وجود تاريخى او نيز ترديد روا داشتهاند ، و گويا اين ترديدهاى آنان برخاسته از گزارشهاى عجيب و غريب تورات ، دربارهء شخصيت موسى باشد . شخصيتى كه گزارشهاى تورات دربارهء ارزيابى او رويارو ايستادهاند و اسرائيليان را ميان گرايش و گريز از او و به او به گيروگرههايى دشوار و ريشهدار درگير كردهاند ، تفسيرها و گزارشهايى كه كم و بيش همه با كوششى تبهكارانه و ناجوانمردانه در پى اين مىنمايند كه شخصيت و ارزش و ارج موسى را فرو كاهند و آبروى او را آسيب رسانند ، از ديد اين گزارشها ، تنها پسينيان ( متأخران ) از پيامبران بنى اسرائيل و نه ديگراناند كه پايههاى ديانت را استوار داشتند و براى موسى همين را بسنده دانستهاند كه او تنها در دورهء ويژهاى از تاريخ بنى اسرائيل گونهاى برجستگى داشته و توانسته است زمينههاى باور « ملت برگزيده » را براى آنان فراهم سازد ، باورى كه خود از زمينههاى پيوند و يكپارچگى اين ملت شده است . تفسير و گزارشهايى كه بازتاب راستينى مىنمايد از دستكارىها و دخالتهايى كه در در ازاى روزگار در نوشتههاى يهوديان رخنه كردهاند ، چنان كه در نوشتههاى كهن و نخستينى تورات ، تقريبا از موسى يادى نشده است . و حتى در كتابهاى پيامبران سدهء هشتم پيش از ميلاد