محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

386

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

مصرى درگير شده بود و از موسى يارى خواسته بود و موسى در يارى او ناخواسته مرد مصرى را - كه در قرآن « دشمن موسى » شمرده شده - كشته بود و تا خود كشته نشود به مدين گريخته بود . از اين داستان آشكارا برمىآيد كه موسى پيش از گريز از مصر و رفتن به مدين با اسرائيليان در پيوند بوده است و آنان او را از خود مىدانسته‌اند و اگر چنين نبود و اسرائيليان او را از خود نمىشمردند ، آن مرد اسرائيلى از او يارى نمىخواست . حتى مىتوان گفت : اين آيهء قرآن از زبان موسى كه « پروردگارا به سپاس نعمت‌هايى كه بر من ارزانى داشتى ، هرگز پشتيبان گناهكاران نخواهم بود » بىاشاره‌اى نيست به اين كه موسى براى يارى اسرائيليان و جلوگيرى از ستم مصريان به آنان ، از نفوذى كه در مصر و نزد فرعونيان داشته ، يارى مىگرفته است و در اين شيوه ، تا آنجا پيش مىرفته كه فرداى آن روزى كه ناخواسته مردى مصرى را در يارى آن اسرائيلى كشته بود ، نزديك بود دوباره در يارى همان اسرائيلى دست به كار شود و دشوارىهاى پيش آمده را افزون سازد . و پيداست كه اين‌ها همه نشانه‌هايى آشكار بر اسرائيلى بودن موسى است و اين كه خود او نيز اين را مىدانسته است . دهم : داستان موسى چنان كه در سوره‌هاى قصص ( 3 - 21 ) و شعرا ( 18 - 22 ) آمده است ، گمان بر جاى نمىگذارد كه موسى ( ع ) اسرائيلى بوده است و نه مصرى . چرا كه به گواهى اين سوره‌ها ، او در روزگار سختى زاده شده كه فرعون دست آزار بر اسرائيليان گشوده بود و آنان را به بردگى و بيگارى گرفته بود و پسرانشان را مىكشت و دخترانشان را زنده مىگذاشت و از اين روى چون موسى زاده شد ، مادرش چندى او را پنهان كرد و سرانجام با الهام خداوند او را چنان كه پيشتر گفته‌ايم ، به آب افكند و فرعونيان او را از آب گرفتند تا دشمنشان و مايهء اندوهشان گردد ، و خدا خواست تا او در كاخ فرعون ببالد و بزرگ شود . . . و پيداست كه اگر او مصرى مىبود و نه اسرائيلى ، به اين رنج‌ها و دشوارىها در نمىافتاد و نيازى نبود تا مادرش او را پنهان كند و بر آب افكند و . . . در كاخ فرعون نمىباليد ، چرا كه فرعون تنها پسران اسرائيلى را مىكشت و با پسر ديگر مردمى كه در مصر مىزيستند ، خواه شهروندان مصرى و خواه ديگران ، از جمله پسران هم‌وطنان مصرى كه در امپراتورىهاى مصر در آفريقا و آسيا بودند ، كارى نداشت و اين خود نشان آشكارى است بر اين كه او اسرائيلى بوده است و از تبار ابراهيم ( ع ) كه پيامبرى و نبوت در فرزندان و نسل او قرار داده شده است .