محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
334
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
برقرار ماند و يوشع ، عماليق و قوم او را به دم شمشير منهزم ساخت . » « 1 » به هر روى ، همين كه پيكار پايان مىپذيرد ، موسى همانجا پدرزنش « يثرون » را مىيابد كه همسر او « صفورا » و دو پسرش جرشوم و « اليعازر » را نزد او آورده است . « 2 » و از اين گزارش برمىآيد كه موسى ، زن و پسران خود را با خويش به مصر نبرده بوده و اينك پدر زن آنها را براى او آورده است ، با اين كه پيش از اين ، گزارش ديگرى در همين سفر خروج مىگويد كه موسى با زن و پسرانش به مصر رفته بود . « 3 » و اين چندان شگفت نيست چرا كه از اين دست تناقضها و ناسازهگويىها در تورات فراوان است . و به هر روى از گزارش تورات برمىآيد « 4 » كه در آنجا « يثرون » - همان شعيب ، پيامبر مدين از ديدگاه مسلمانان - قربانىها پيشكش خدا مىكند و در اين كار موسى و هارون و بزرگان بنى اسرائيل نيز از او پيروى مىكنند ، نيز - چنان كه پيشتر هم گفتهايم - يثرون موسى را سفارش مىكند كه همهء كارها را خود يك تنه به دست نگيرد ، بلكه نمايندگانى از سوى خود برگزيند و كارهاى دست دوم را بدانان واگذارد و خود تنها به كارهاى بزرگ و دست اول رسيدگى كند و موسى نيز اين سفارش شعيب را مىپذيرد . و اين به گفتهء استاد « عقّاد » نشان مىدهد كه شعيب در خداپرستى و دينورزى و ديندانى ، از موسى پيش بوده است و راه و كار دين گسترى و داورى و . . . در ميان عبرانيان را او به موسى آموخته است ، يعنى عبرانيان شاگردان اين پيامبر عربى بودهاند و چيزهايى را از او آموختهاند ، نه اين كه چيزهايى به او آموخته باشند . « 5 » 4 . بازگشت دينى و گوسالهپرستى بنى اسرائيل در سينا تورات در بخش ( - اصحاح ) هاى نوزدهم تا سى و يكم سفر خروج ، از دين موسى سخن مىگويد و در سفر سى و دوم ، داستان دين گردانى اسرائيليان و رو كردن آنان از خداپرستى به گوسالهپرستى را - آن گاه كه هنوز نوشتههاى خدايشان خشك نشده بود - ياد مىكند . چند و چون اين دينگردانى نيز چنان كه مفسران گفتهاند ، چنين بوده است كه موسى آن گاه كه در مصر بود ، به بنى اسرائيل وعده داده بود كه چون خداوند دشمنان آنان را نابود كند ، كتابى از سوى خدا براى آنان بياورد كه آنچه را بدان نياز دارند و همه بايدها و نبايدها در آن باشد .
--> ( 1 ) . سفر خروج ، 17 : 8 - 13 . ( 2 ) . همان ، 18 : 1 - 7 . ( 3 ) . همان ، 4 : 20 . ( 4 ) . همان ، 18 : 12 - 27 . ( 5 ) . عباس عقاد ، الثقافة العربية اسبق من ثقافة اليونان و العبريين ، 80 .