محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
331
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
چندى نگذشت كه باز در « رفيديم » سر به شورش و شكوه برآوردند ، از تورات بشنويم : « و تمامى جماعت بنى اسرائيل به حكم خداوند طى منازل كرده از صحراى سين كوچ كردند و در رفيديم اردو زدند و آب نوشيدن براى قوم نبود و قوم با موسى منازعه كرده ، گفتند : ما را آب دهيد تا بنوشيم ، موسى بديشان گفت : چرا با من منازعه مىكنيد و چرا خداوند را امتحان مىنماييد و در آنجا قوم تشنهء آب بودند . قوم بر موسى شكايت كرده ، گفتند : چرا ما را از مصر بيرون آوردى تا ما و فرزندان و مواشى ما را به تشنگى بكشى . آنگاه موسى نزد خداوند استغاثه نموده گفت : با اين قوم چه كنم ؟ نزديك است مرا سنگسار كنند ، خداوند به موسى گفت : پيش روى قوم برو و بعضى مشايخ اسرائيل را با خود بردار و عصاى خود را كه بدان نهر زدى به دست خود گرفته برو . همانا من در آنجا پيش روى تو بر آن صخره ، كه در « حوريب » است ، مىايستم و صخره را خواهى زد تا آب از آن بيرون آيد و قوم بنوشند ، پس موسى به حضور مشايخ اسرائيل چنين كرد و آن موضع را « مسّه » و « مريبه » ناميد ، به سبب منازعهء بنى اسرائيل و امتحان كردن ايشان خداوند را ، زيرا گفته بودند : آيا خداوند در ميان ما هست يا نه » . « 1 » در اين باره يوسف يهودى گفته است كه آنان در حالى كه تشنگى سخت درماندهشان كرده بود ، به « رفيديم » رسيدند ، آنجا كه در « حوريب » آبهاى سرپوشيدهاى زير صخرهها يافت مىشود . و برخى از صحراپژوهان همچون « و ولى » و « گارفس » كه آن سرزمين را در نور ديده و بررسيدهاند ، بر ايناند كه گاه در آن سرزمين مىتوان در زير لايهء نازكى از سنگهاى آهكى به آبهايى دست يافت كه در طول سال در عمق يكى دو قدمى انبار شدهاند . « 2 » و از ديدن من ، داستان نه چنين است كه اينان مىگويند ، به باور من . اين رويداد نيز معجزهاى از معجزههاى موسى است ، چرا كه خداوند او را فرمان داد تا چوبدستش را بر سنگى
--> - فُومِها وَ عَدَسِها وَ بَصَلِها قالَ أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْراً فَإِنَّ لَكُمْ ما سَأَلْتُمْ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ » . ( سورهء بقره ، آيهء 61 ) ، نيز بنگريد : تفسير طبرى ، 2 / 130 - 142 ؛ تفسير طبرسى ، 1 / 269 - 278 ؛ تفسير نسفى ، 1 / 55 - 56 ؛ تفسير روح المعانى ، 1 / 273 - 278 ؛ تفسير الدر المنثور ، 1 / 73 - 74 ؛ تفسير ابى سعود ، 1 / 182 - 183 ؛ تفسير ابن كثير ، 1 / 145 ؛ تفسير قرطبى ، 359 - 370 ؛ تفسير المنار ، 1 / 273 - 276 ؛ تفسير قاسمى ، 3 / 137 - 140 ؛ تفسير فخر رازى 3 / 98 - 102 ؛ تفسير فى ظلال القرآن ، 1 / 75 ؛ الكشاف ، 1 / 114 - 116 ؛ تفسير الجواهر ، 1 / 74 - 77 . ( 1 ) . سفر خروج ، 17 : 1 - 17 . ( 2 ) . نجيب ميخائيل ، همان ، 304 .