« رولى » كه خروج اسرائيليان را در روزگار مرنپتاح و در سال 1225 پيش از ميلاد گفته است . « 1 » اينك بررسى ديدگاها و دليل‌هاى موافق و مخالف در اين‌باره : الف ) بررسى ديدگاه‌ها و دليل‌هاى مخالفان : يكم : اين سخن دكتر احمد فخرى كه بررسى اين بخش از تاريخ عبرانيان ، نيز آنچه در كاوش‌هاى باستان شناسان به دست آمده است ، نشان مىدهد كه خروج اسرائيليان در روزگار مرنپتاح را چندان نمىتوان باور كرد « 2 » ، و بايد آن را در روزگار سلسلهء هيجدهم دانست ، گرچه تا كنون پشتوانه‌اى باستانى براى تأييد آن يافت نشده است . « 3 » دوم : آنچه در گزارشى كه به گزارش نامهء مرزبان شناخته شده و در آن آمده است كه آن مرزبان به قبيله‌هايى بيابان‌زى از « ادوم » اجازه داده است تا از قلعهء مرنپتاح بگذرند و گوسفندان خود را در نزديكىهاى فيتوم بچرانند و پيداست كه اگر اسرائيليان هم چنان تا روزگار نوشته شدن اين گزارش نامه در سال هشتم فرمانروايى مرنپتاح ، در مصر مىبودند ، چنين رويدادى پيش نمىآمد . « 4 » سوم : اين سخن كسانى كه يافت شدن پيكر فرعون در طيبهء غربى ، نشانى است بر نااستوارى آن ديدگاه ، چرا كه ديگر نمىتوان غرق شدن فرعون را آن گونه كه در گزارش‌هاى اسرائيلى آمده است « 5 » در درياى سرخ دانست . چهارم : اين كه مرنپتاح آنان را چنان كه در « لوح اسرائيل » آمده است از مردم فلسطين مىشمارد و از اين كه آنان از رعايا و مردم سرزمين كنانه ( مصر ) بوده‌اند ، يارى نمىكند ، و اين نشانگر آن است كه اسرائيليان پيش از روزگار مرنپتاح به فلسطين آمده بوده‌اند ، يعنى خروج آنان از مصر پيش از روزگار او بوده است . « 6 »

--> ( 1 ) . H . H . Rowley , From Joseph to Jashua , London , 1950 ; M . F . Unyer , op - cit , p . 332 . ( 2 ) . احمد فخرى ، مصر الفرعونية ، قاهره ، 1971 م ، 359 . ( 3 ) . محمد عبد القادر ، الساميون فى العصور القديمة ، 197 . ( 4 ) . . J ; 77 . 67 . p , 6691 , rammarG naitpygE , renidraG . H . A ; 952 - 852 . p , 6691 , TENA , nosliW . A . J H . Breasted , ARE , vol . III , 639 - 638 . ( 5 ) . سفر خروج ، 14 : 26 - 31 ، 15 : 1 - 21 ؛ نيز : W . O . E . Oesterley , The Legacy of Egypt , Oxford , 1947 , p . 223 . ( 6 ) . عبد العزيز صالح ، مصر و العراق ، 236 ؛ نيز :