سال 1962 ميلادى در كندوكاوهايش در منطقهء « بوهن » ( وادى خلفا ) پيكره‌هاى دفن شده‌اى را در يك دژ كهن مصرى از روزگار دولت ميانى ، يافته است كه نشان مىدهد آنان اسب را مىشناخته‌اند ، اگر چه عرابه را نمىشناخته‌اند ، هر چند استاد مرحوم عبد المنعم ابوبكر ، اين تاريخ را به روزگار دولت تازه بازمىگرداند . « 1 » از سوى ديگر كسانى بر اين‌اند كه هيكسوسيان جز در اواخر دوران فرمانروايى خود اسب را به كار نمىگرفته‌اند ، و تنها كهن‌ترين نوشته‌اى كه به اين مطلب اشاره مىكند از بيرون راندن هيكسوسيان نيز سخن مىگويد . گورهايى نيز كه « پترى » در تل عجول ، در جنوب فلسطين يافته است كه در آنها درازگوش‌ها و اسبانى همراه با آدميان مدفون بوده‌اند ، گرچه نشان مىدهند كه هيكسوسيان از اسب بهره مىگرفته‌اند ، اما آنها نيز به اواخر روزگار هيكسوسيان برمىگردند و چه بسا به اوايل دولت تازه ؛ اما در مصر از گورهايى كه به روزگار هيكسوسيان باز مىگردد ، حتى يك اسب يا استخوان اسب يافت نشده است ، چنان كه نقش و پيكرهء هيچ نوع اسبى نيز به دست نيامده است . « 2 » 5 . در اين باره كه خواسته‌اند با يكى شمردن دو واژهء « خابيرو » و « عابيرو » و اين دومى را همان واژهء « عبرى » امروزى دانستن ، يهوديان و هيكسوسيان را به هم پيوند دهند ، گفتنى است كه پژوهشگران هم‌رأىاند كه اين عابيروها ، به هيچ روى از بنى اسرائيل نبوده‌اند . درست‌تر اين است كه « عابيرو » واژه‌اى سامى است و نام قبيله‌هايى بيابان‌زى كه در شرق اردن مىزيسته‌اند ، حتى آنان كه از نگاه واژه‌شناسى دو واژهء « عابيرو » و « خابيرو » را يكى مىدانند مىگويند ، از اين روى كه اين ديدگاه بىچند و چون نيست ، نمىتوان آن را بنياد هيچ نتيجه‌گيرى تاريخى شمرد . « 3 » 6 . يهوديان بىگمان سامىاند ، اما سامى بودن هيكسوسيان مشكوك است ، چرا كه برخى با

--> ( 1 ) . عبد العزيز صالح ، مصر و العراق ، 190 ؛ نجيب ميخائيل ، همان ، 1 / 407 . ( 2 ) . T . Save - Sodervergh , " The Hiksos Rule in Egypt , " JEA , vol . XXXVII , 1951 , p . 59 - 60 ; E . Otto , ZDPV , vol , LXI , P . 259 ; F . W . von Bissing , AFOF , vol . II . p . 333 , NO . 61 . ( 3 ) . بنگريد به : محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 1 / 22 - 28 ؛ الكساندر شارپ ، تاريخ مصر ، 144 ؛ تئودور روبنسون ، اسرائيل فى ضوء التاريخ ، 108 ؛ نيز : I . Epstien , Judaism , 1970 , p . 13 . 14 ; J . Finegan , op - cit , p . 118 ; J . Wilson , op - cit , p . 201 ; W . F . Albright , ANET , 1966 , p . 486 , NO , 13 ; E . Dharme , La Religion des Hebreux Nomades , Bruxelles , 1937 , p . 75 - 85 .