آفريدگار حدّ و مرزى ندارد و از چارچوب قوانين و سنن و عاداتى كه ما مىشناسيم ، بس فراتر است و با قوانين و سننى ماورايى و فراتر از انديشه و عقل ما در پيوند است . قوانين و سننى ماورايى كه چون نياز باشد ، و مناسبتش فرا رسد ، شگفتنىها مىآفريند ، و خرق‌ها عادت‌ها مىكند ، و خداوند متعال هر چه بخواهد انجام مىدهد و از سوى هيچ كس بازخواست نمىشود . « 1 » در اين باره فخر رازى رويداد شكافته شدن دريا را از چند روى معجزه مىشمارد : يكى خود شكافته شدن آب ؛ ديگر انبوه شدن آب‌ها همچون كوه در دو سوى و فرو نريختن آنها ؛ سوم بادها و تيرگىهايى كه بر پايهء روايات ، فرعونيان را فراگرفت و از پيش روى بازداشت تا آن گاه كه اسرائيليان از دريا گذشتند ؛ چهارم پنجره‌ها و دريچه‌هايى كه در ديوارهاى آبى نهاد تا اسرائيليان هنگام گذر يكديگر را ببينند و از نگرانى درآيند ؛ و پنجم نگه داشتن اين راه‌هاى آبى تا آن‌گاه كه فرعونيان از راه برسند و بپندارند كه مىتوانند مانند قوم موسى از آنها بگذرند و چون درآيند ، غرق شوند . « 2 » از آنچه گذشت مىتوان دريافت كه شكافته شدن دريا براى موسى ، هيچ پيوندى با بنى اسرائيل نداشته و تنها معجزهء پيامبر خدا بوده است ، همان گونه كه غرق شدن فرعونيان براى بزرگداشت اسرائيليان نبوده است ، بلكه پايان شوم و درس‌آموز سرنوشت كسانى بوده است كه بر كفر و سركشى پافشارى كردند و از روى آوردن به خداى يگانه و ايمان به او سرباز زدند ؛ به ويژه فرعونى كه پاى از گليم خويش بسيار فرانهاد و گستاخانه دم از خدايى زد و گفت : « اى بزرگان ! جز خود براى شما خدايى نمىشناسم » . « 3 » و از اين بالاتر فرستادهء خداوند را تهديد كرد و « گفت : اگر جز من خدايى بگيرى ، بىگمان تو را زندانى مىكنم » « 4 » ، كسى كه در آزار و كشتار مردم نيز بسيار زياده‌روى كرد و گناهكار و بىگناه را يكسان به كام مرگ سپرد . اما بنى اسرائيل نزد خدا كارنامه‌اى سنگين و دشوار داشتند و از اين روى بود كه چون آنان را از چنگ فرعون رهانيد ، چهل سال در بيابان سرگردان ساخت و آن گاه در آمدن به سرزمين مقدس را براى هميشه بر آنان حرام كرد . « 5 »

--> ( 1 ) . محمد صادق عرجون ، معجزة الانبياء بين العقل و العلم ، اسكندريه ، 1955 م ، 2 ؛ دربارهء معجزه و شروط آن بنگريد به : قرطبى ، الجامع لاحكام القرآن ، قاهره ، 1969 م ، 70 - 73 . ( 2 ) . تفسير فخر رازى ، 24 / 139 . ( 3 ) . سورهء قصص ، آيهء 38 . ( 4 ) . سورهء شعرا ، آيهء 29 . ( 5 ) . سورهء مائده ، آيات 21 - 26 ؛ سفر اعداد ، 14 : 34 ؛ سفر اعمال رسولان ، 7 : 26 ، 42 .