هر پيامبرى مردمش را به راه راست مىخوانده و به پاكى و درستى رهنمونى مىكرده و با بيراهى و ناروايىهايى كه در زمان و سرزمين وى رخ مىداده ، چنان كه هود با سركشىها و خودسرىهاى قومش درافتاد ؛ صالح با تباه‌كارىها و فسادانگيزىها ، لوط با هم‌جنس‌گرايىها و كژراهىها ؛ و شعيب با كم‌فروشىها و كژترازويىهاى مردمش . « 1 » سوم : تمام كردن حجّت بر مردم تاكسى براى كژروىها و بيراهىهاى خود عذر و بهانه‌اى نداشته باشد . از نشانه‌هاى مهربانى و بنده‌نوازى خداوند ، يكى نيز همين است كه پيش از دچار شدن مردم به كيفر و عذاب ، پيامبران را فرستاده است تا آنان را از كيفر بيراهى و تباه‌كارى هشدار دهند و راهى براى بهانه‌آورى بيراهان و بدكاران بازنگذارند ، چنان كه خود فرمود : « و ما پيامبرى نفرستيم كسى را كيفر نمىكنيم » : « 2 » « پيامبرانى [ فرستاد ] مژده دهند و هشداردهنده ، تا پس از آمدن آنان مردم را بر خدا حجت و بهانه‌اى نباشد » « 3 » ؛ « و اگر آنان را پيش از فرستادن آن [ نشانه‌ها ] با كيفرى نابود مىكرديم ، مىگفتند : پروردگارا ، چرا پيامبرى به سوى ما نفرستادى تا ما پيش از آنكه خوار و خرد شويم ، از نشانه‌هاى تو پيروى كنيم » « 4 » . و از اينجاست كه خداوند در روز روستاخيز آنگاه كه همگان را گرد مىكند ، پيامبر هر گروهى را نيز مىآورد تا گواهى دهند كه پيام خدا را به آنان رسانده‌اند و راه بهانه‌آورى براى آنان نگذاشته‌اند ، از قرآن بشنويم : « پس چگونه خواهد بود [ كار و بار آنان ] آنگاه كه از هر گروهى گواهى بياوريم و تو را گواه اينان آوريم . در آن روز كسانى كه كفر ورزيده‌اند و از پيامبر پيروى نكرده‌اند ، آرزو خواهند كرد كه زمين [ آنان را فرو برد و ] بر آنان هموار گردد و هيچ سخنى را از خداوند نمىتوانند پنهان دارند » . « 5 » چهارم : آوردن پيام‌هاى خدا براى بندگان . پيامبران ، پيغام‌گزارانى هستند كه وحى و پيغام‌هاى خداوند را به بندگان او مىرسانند و به اين گونه مردم را از فرمان‌هاى خدايشان و

--> ( 1 ) . عمر سليمان اشقر ، همان 51 . ( 2 ) . « وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا » ( سورهء اسراء ، آيهء 15 ) . ( 3 ) . « رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ » ( سورهء نساء ، آيهء 165 ) . ( 4 ) . « وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى » ( سورهء طه ، آيهء 134 ) . ( 5 ) . « فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ عَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ وَ لا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثاً » ( سورهء نساء ، آيات 41 - 42 ) .