و بدينگونه بنى اسرائيل از همه سوى خود را در تنگنا و بن‌بست ديدند و موسى نيز چاره‌اى نديد جز اين كه دست نياز به سوى خدا برآورد و يارى و رهايى قومش را از او بخواهد و به پشتوانهء يارى و دستگيرى او بر سر قومش - آن ترسوهاى دست و پا گم كرده - فرياد زند : « كَلَّا إِنَّ مَعِي رَبِّي سَيَهْدِينِ « 1 » - [ چه مىگوييد ، نترسيد ] اين گونه نيست [ كه شما مىپنداريد ] كه بىگمان پروردگار من با من است ، به زودى مرا راه مىنمايد » . به گفتهء فخر رازى ، موسى با اين سخن ، آنان را به دو چيز دلگرمى داد : يكى اين كه خدايش با اوست و اين « با او بودن » ، خود نشانگر يارى و دستگيرى اوست ؛ و ديگر اين كه « به زودى او را راه مىنمايد » ، يعنى راه رهايى و پيروزى را نشان مىدهد و چون راه را نشان دهد ، ديگر آنان را بيم و باكى نيست و پيروزىشان حتمى است . « 2 » در گزارشى نيز آمده است كه موسى چون به دريا رسيد ، دست به دعا برداشت و گفت : « يا من كان قبل كلّ شىء و الكائن بعد كلّ شىء اجعل لنا مخرجا » ( - اى خدايى كه بيش از هر چيز بوده‌اى و پس از هر چيز خواهى بود ، درى از رهايى به روى ما بگشا ) . « 3 » اينجا بود كه خداوند به او وحى كرد : « چوبدستت را به دريا زن » و چون او چنين كرد ، ناگاه معجزه‌اى بزرگ و شگفت رخ نمود و دريا شكافت ، [ و دوپاره شد ] چنان كه هر پارهء آن ، گويا كوهى بزرگ و بشكوه بود . فرعونيان به دريا نزديك گشتند ، موسى و يارانش به آسانى و سلامت از دريا گذشتند ، و فرعونيان در آن غرقه و نابود گشتند ، همانا كه در اين رويداد ، نشانه و معجزه‌اى بزرگ است اما بيشترشان ايمان نياوردند » . « 4 » حال اين پرسش پيش مىآيد كه معجزهء شكافتن دريا ، كى ، كجا و چگونه بوده است ؟ 1 . مكان شكافتن دريا پژوهشگران در اين‌باره كه كدامين دريا براى موسى شكافته شد ، آراء گوناگونى دارند [ و چندين رأى پيش روى ما نهادند ] : تورات آن را درياى سرخ گفته است ؛ و كسانى درياچهء

--> ( 1 ) . سورهء شعرا ، آيهء 62 . ( 2 ) . تفسير فخر رازى ، 24 / 138 . ( 3 ) . مختصر تفسير ابن كثير ، 2 / 648 . ( 4 ) . برگرفته از آيه‌هاى 63 - 67 سورهء شعرا : « أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ * وَ أَزْلَفْنا ثَمَّ الْآخَرِينَ * وَ أَنْجَيْنا مُوسى وَ مَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ * ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ * إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ »