بخش نخست زمينه‌ها ، زمان و مكان خروج 1 . زمينه‌هاى خروج پژوهشگران درباره بيرون رفتن يا بيرون راندن بنى اسرائيل از مصر چندگانه سخن گفته‌اند و گويا اين اختلاف نظر آنها برخاسته از ناسازه‌گويى متن‌هاى تورات در اين‌باره باشد . چرا كه تورات يك جا داستان را به گونه‌اى باز مىگويد كه گويا آن دست از كار كشيده و اعتصاب كرده بوده‌اند و با كارفرمايان مصرى خود از در سركشى درآمده بوده‌اند ، همان‌گونه كه از تنبلى و كم‌كارى آنان به بهانهء رفتن به صحرا و انجام دادن آيين قربانى براى خدا ياد كرده است و اين كه فرعون به آنان چنين اجازه‌اى نداده است . « 1 » و همين سخنان تورات است كه « وارد » را واداشته است تا خروج را گونه‌اى اعتصاب بداند « 2 » ، [ چيزى كه آسيب‌هاى اقتصادى و دشوارىهاى فراوان ديگرى را براى مصريان از پى مىآورده است ] چه به گفتهء « كلر » اسرائيليان در مصر نيروى كارى انبوه و ارزانى بوده‌اند ، كه بسيارى از كارها را با دستمزد اندك انجام مىداده‌اند . و از اين روى مصريان به بيرون رفتن آنان از مصر خرسند نبودند ، « 3 » آن هم در روزگار رامسس دوم ( 1290 - 1224 ق . م ) ، كه بازار كار ساخت و ساز در دلتاى شرقى بسيار

--> ( 1 ) . سفر خروج ، 5 : 4 - 5 . ( 2 ) . ويل دورانت ، تاريخ تمدن ، 1 / 353 ؛ نيز : Ward , Ancient Lowly , vol . II , p . 76 . ( 3 ) . W . Keller , The Bible as History ، 1967 ، p . 123 .