محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

204

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

چون پند نپذيرفتند و هم‌چنان به سركشى و بيراهى خود پاى فشردند ، بلاهايى چون ] توفان و ملخ و سوسك گندم « 1 » و وزغ و خون بر آنان فروفرستاديم [ اما آنان از اين ] نشانه‌هاى آشكار و گوناگون [ نيز پند نگرفتند و هم‌چنان ] سركشى و خودسرى كردند و مردمانى گناه‌كار بودند و چون بلا و بيچارگى بر سرشان فرود باريد ، گفتند : اى موسى از پروردگارت براى ما بخواه تا با پيوند و پيمانى كه با تو دارد [ ما را از بلا برهاند ] كه اگر بلا را از ما بازگردانى ، بىگمان به تو ايمان مىآوريم و بنى اسرائيل را با تو همراه مىفرستيم ، آن گاه چون بلا را از آنان بازگردانديم - تا زمانى كه آنان خود به سر رساندند - ديرى نگذشت كه ناگاه دوباره پيمان شكستند و ما نيز از آنان انتقام گرفتيم و در دريا غرقه‌شان ساختيم ، به كيفر اين كه نشانه‌هاى ما را دروغ شمردند و از آنها غافل ماندند » « 2 » . در اين باره در تفسير ابن كثير چنين آمده است : هنگامى كه موسى نزد فرعون آمد و به او گفت : بنى اسرائيل را با من همراه فرست ، فرعون نپذيرفت . خداوند توفان و بارانى ويرانگر بر آنان فرستاد ، ترسيدند كه عذاب باشد و گفتند : از خدا بخواه توفان و باران را از ما باز دارد تا به تو ايمان آوريم و بنى اسرائيل را با تو همراه فرستيم . موسى پذيرفت و به دعاى او توفان بند آمد ، اما آنان ايمان نياوردند و بنى اسرائيل را با او همراه نكردند . در آن سال ، كشاورزى آنان به گونه‌اى بىسابقه بسيار پربار و پرميوه بود و آنان از اين بابت بسيار خوشحال بودند ، كه خداوند ناگاه انبوهى بىشمار از ملخان را بر كشت و كار و درختان آنان گماشت ؛ و آنان چون ديدند ملخان به زودى چيزى از كشت و كار آنان بر جاى نخواهند نهاد . دست به دامن موسى شدند و گفتند اگر دعا كنى و اين ملخان را از كشت و كار ما باز دارى ، به تو ايمان مىآوريم و بنى اسرائيل را با تو همراه مىكنيم . و ادعا كرد و ملخان را از آنان بازداشت ، اما آنان باز هم ايمان نياوردند و بنى اسرائيل را با او همراه نكردند و در خانه‌هاى خود پناه گرفتند . اين بار

--> ( 1 ) . سوسك گندم را در برابر واژهء قرآنى « قّمل » آورده‌ايم ، مفسران آن را به بچه ملخ ، كك ، كنه ، سوسك ، سرگين غلطان و شپش شتر نيز معنى كرده‌اند ( بنگريد به : تفسير ابن كثير ، 3 / 461 - 463 ؛ تفسير قرطبى ، 2705 ؛ تفسير طبرى ، 13 / 54 - 56 ؛ مجاز القرآن ، 1 / 226 ؛ الدر المنثور 3 / 107 - 108 ؛ تفسير نسفى ، 2 / 72 ؛ صفوة التفاسير ، 1 / 467 ) . ( 2 ) . سورهء اعراف ، آيات 130 - 136 ؛ نيز بنگريد به : تفسير طبرى ، 13 / 45 - 75 ؛ تفسير ابن كثير ، 3 / 455 - 464 ؛ تفسير قرطبى ، 2699 - 2708 ؛ تفسير بيضاوى ، 3 / 24 - 25 ؛ الدر المنثور ، 3 / 107 - 108 ؛ تفسير المنار ، 9 / 74 - 84 ؛ تفسير الجواهر ، 4 / 210 - 212 .