گروهى كمتر و پايين‌تر و ناتوان‌تر بر گروهى افزون‌تر و بالاتر و تواناتر ، زور گويند و آنان را [ با همهء انبوهى و افزونى و توانايى ] زير آزار و شكنجه گيرند ؟ و اما اين سخن تورات از زبان پادشاه مصر كه « اگر جنگى پيش آيد چه بسا اسرائيليان با دشمنان ما همدست شوند و با ما درافتند و بر اين سرزمين برترى يابند » ، رازى در خود نهفته دارد و چنين مىنمايد كه نويسندگان اين سخن ، خود نادانسته بر جايگاه درد و گره كار انگشت نهاده‌اند و آن چيزى نيست جز بدگمانى و بىاعتمادى مصريان به اسرائيليان و بيم آنان از اين كه اگر جنگجوى پستى به موقعيت آنان چشم طمع دوزد و بيگانه‌اى تجاوزگر به كشورشان بتازد ، اسرائيليان نيز با آنان همدست شوند و عليه مصريان بجنگند . و چنين مىنمايد كه اين بدگمانىها در خاطره‌هايى ريشه داشته است كه مصريان از همدستى و هميارى اسرائيليان با هيكسوسيان بيگانه ، در ذهن و ضمير داشته‌اند ، و چنان كه دكتر « خاخام اپشتين گفته است : « 1 » آنان را به دوستى و همكارى با هيكسوسيان و خويشى و نزديكى با نماينده و كاردار به سخن درست‌تر ، وزير دارايى پادشاه پيشين ( يوسف ) متهم مىكرده‌اند . بدين‌گونه - چنان كه خود تورات نيز گواه است - آشكار مىشود كه برترين انگيزهء آزاررسانى مصريان ، اين بوده كه مىديده‌اند ، اسرائيليان از مصريان با اين كه در كشورشان زندگى مىكنند ، دل خوشى ندارند و اين آمادگى و گرايش را دارند كه با دشمنانشان همدست شوند و با آنان از در جنگ درآيند ، « 2 » و اين ويژگى اسرائيليان چندان نمايان بوده است كه دولت توانايى چون مصر و فرمانرواى بشكوهى چون فرعون و پيروانش را تا آن جا نگران و بيمناك سازد كه آنان را در « طابور » [ ( - گردان ، در تقسيمات نظامى ) ] پنجم قرار دهند و چه بسا اين پندار فرعونيان چنان كه « سرلئونارد و ولى » مىگويد : بازتاب بيزارى مصريان از هيكسوسيان اشغالگر بوده كه سايهء شوم آنان را در اسرائيليان باز مىديده‌اند . « 3 » گذشته از اينها ، مصريان از همان نخستبارى كه اسرائيليان را در سرزمين خويش ديدند و شناختند ، با ناخرسندى آنان را مىنگريستند . « 4 » ناخرسنديى كه كم‌كم ، پس از آن كه آنان را يار و خدمت‌كار و بردهء هيكسوسيان بيگانه ديدند ، به خشم و بيزارى بدل شد . بيزارى و خشمى كه

--> ( 1 ) . I . Epstein , Judaism , p . 15 . ( 2 ) . حسن ظاظا ، الصهيونية العالمية و اسرائيل ، قاهره ، 1971 م ، 4 . ( 3 ) . L . Woolley , op - cit , p - 495 . ( 4 ) . سفر پيدايش ، 43 : 32 .