دست اندركاران اين دست‌كارى و دگرگون‌سازى و گم راه‌نمايى نيز گروهى كارشناس از اخبار و عالمان يهود بودند كه با اين كار مىخواستند نگذارند جايگاه اجتماعى و دينى آنان از دست برود و دكان پرسودشان بسته گردد و دربارهء اينان است سخن خداوند كه فرمود : « برخى از يهوديان در كلام خدا دست مىبرند و آن را دگرگون مىكنند » « 1 » و واى بر آنان كه به دست خويش كتاب‌هايى مىسازند ، آنگاه تا بدان بهايى اندك بيندوزند ، مىگويند اين از پيش خدا آمده است . پس واى بر آنان ، از كتابى كه به دست خود نوشتند و واى بر آنان از آنچه مىاندوزند . » « 2 » از سوى ديگر ، گروهى از رهبران دينى يهود ، بخش‌هايى از تورات را - كه به « اسفار پنهانى » معروف‌اند « 3 » - در جايى از معبد ( - هيكل ) پنهان كرده بودند ، بخش‌هايى كه بعدها دربارهء آنها اختلاف نظرهايى پيش آمد ، از اين روى كه پاره‌اى از آنها را وحى آسمانى مىدانستند و پاره‌اى ديگر را غير آسمانى . و اين كه احبار يهود آنها را در « هيكل » پنهان كردند و در ميان اسفار تورات نياوردند تا مردم از آنان آگاه نشوند ، يا از اين روى بوده كه در آنها حقايق و مطالبى بوده كه با خواسته‌ها و هوس‌هاى آنان نمىساخته است و يا در آنها مژده‌ها و پيش‌گويىهايى بوده كه با گرايش‌هاى قومى و نژادى آنان همآهنگ نبوده است . به همين نكته‌ها اشاره دارد اين سخن قرآن كريم : « بگو چه كسى فرو فرستاد كتابى را كه موسى آورد تا روشنا و راه‌نما براى مردم باشد ، [ بخشى از ] آن را در برگ نوشته‌هايى آشكار مىكنيد و بيشتر آن را پنهان مىداريد » . « 4 » روى هم مىتوان گفت : از ديدگاه اسلام ، كتاب يهوديان ، پرتوهايى از تورات موسى را در خود دارد از اين روى كه آنان بخش‌هايى از تورات را نگه داشته بودند و بخش‌هايى را به فراموشى سپرده بودند ، يعنى همهء آن را پاس نداشتند ، همان‌گونه كه همهء آن را نابود نكردند ، بلكه آن را دست‌كارى و دگرگون كردند و تحريف‌هاى لفظى و معنوى در آن روا داشتند . « 5 » در

--> ( 1 ) . « مِنَ الَّذِينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ » ( سورهء نساء ، آيهء 46 ) . ( 2 ) . « فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَ وَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ » ( سورهء بقره ، آيهء 79 ) . ( 3 ) . دربارهء اسفار پنهانى تورات بنگريد به : محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 3 / 219 - 223 . ( 4 ) . « قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتابَ الَّذِي جاءَ بِهِ مُوسى نُوراً وَ هُدىً لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَراطِيسَ تُبْدُونَها وَ تُخْفُونَ كَثِيراً » ( سورهء انعام ، آيهء 91 ) . ( 5 ) . تفسير المنار ، 1 / 213 .