محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

92

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

و نمونه‌اى از گونهء دوم ( هنگام توانايى مصر ) كوچ گروهى 37 نفره است به پيشوايى « ابشاى » كه داستان آن بر ديواره‌هاى مقبرهء « خنم حتب » در بنى حسن از روزگار « سنوسرت » دوم ( 1897 - 1877 ق . م ) سنگ نويسى شده است . « 1 » و نمونه‌اى ديگر گزارشى است كه « گزارش مرزبان » نام گرفته و به سال هشتم روزگار « مرنپتاح » ( 1224 - 1214 ق . م ) بازمىگردد و گوياى اين است كه او به قبيله‌هاى بيابان زى ادوم اجازه داده بوده است . به دلتاى شرقى درآيند تا خود و دام‌هاشان در آن جا زنده مانند و زندگى كنند . نيز همين مرزبان گفته است كه روزگارانى بوده است كه صحرانشينان با همين انگيزه‌ها مىتوانسته‌اند از دژ و ديوارهاى ( - استحكامات ) مرزى نيز بگذرند و براى زندگى به اين سوى آيند . « 2 » پيداست كه ما نمىتوانيم هيچ يك از اين كوچ‌هاى آسيايى به مصر را همان كوچ عبرانيان بشماريم ، جز اين كه از گزارش مرزبان ياد شده برمىآيد ، كه گزارش‌هاى تورات نيز نشانگر روىدادها و كوچ‌هايى هستند ، از همان دست كه در گزارش مرزبان آمده و گاه و بىگاه به فراوانى انجام مىگرفته است . نيز نشانگر انگيزه‌هايى هستند كه اسرائيليان را به كوچ كردن به مصر وامىداشته است . « 3 » بر پايهء نكته‌هاى پيش گفته ، و چنان كه « آدولف لودز » گفته است ، مىتوان آمدن اسرائيليان به مصر را اين گونه پنداشت كه آنان گروهى از بيابان زبان عبرانى - كه به دشوارى مىتوان نام قبيله بر آن نهاد - بوده‌اند كه به مصر آمده‌اند و بعدها خانوادهء يوسف ( افرايم ، منسى و بنيامين ) را شكل داده‌اند ، و سپس قبيله‌هايى ديگر ، و نيز بخش‌هايى از قبيله‌ها ، اجازه يافته‌اند كه به آنان بپيوندند و در مرزهاى مصر در منطقه‌اى چراگاهى ميان دلتا و صحراى شرقى ( - صحراى عربى ) ماندگار شوند ، و انگيزهء اين كوچ‌ها نيز بر پايهء گزارش‌هايى ، خشك‌سالى و گرسنگىهاى فراگيرى بوده كه بر سرزمين آنان چنگ انداخته بوده است و آنان را براى زنده ماندن به كوچ ناگزير ساخته بوده است و به گفتهء گزارش‌هايى ديگر ( قصهء يوسف در گزارش‌هاى عبرى و . . . ) « 4 » درگيرىها و ناسازىهايى بوده است كه آنان با ديگر قبيله‌هاى بيابان‌زى داشته‌اند و داستان كوچ اسرائيليان به مصر را اين‌گونه پنداشتن ، پنداشتنى است كم و

--> ( 1 ) . جيمز بيكى ، الآثار المصرية فى وادى النيل ، جزء دوم ، 72 - 73 . ( 2 ) . ANET ، 1966 ، p . 259 ؛ A . Lods , op - cit , p . 171 - 172 ؛ J . Wilson , op - cit , p . 258 ؛ J . H . Breasted , Ancient Records of Egypt , III , No ، 636 F . ( 3 ) . Martin North , op - cit , p . 113 . ( 4 ) . A . Lods , op - cit , p . 171 .