سيره نويسان است ؛ وآثار گوناگون بر جاى مانده از وى بهترين دليل وگواه . از اين روست كه دربارهء وى عناوين وألقاب مبالغه آميزى چون : خاتم الحكماء ، أستاذ بشر ، عقل حادي عشر ، « 1 » غياث الحكماء ، ثالث المعلّمين ( يا معلّم سوم ) « 2 » به كار برده‌اند . « 3 » همان گونه كه از بيشتر آثارش بر مىآيد ، وى را بايد تداوم بخش مدرسهء فلسفي شيراز كه پدرش صدر الدين بنيانگذار آن بود ، دانست . شيوهء فلسفي دشتكى بيشتر اشراقي بود وعمدهء تلاشش دفاع متعصّبانه ، افراطى ومتصلّبانه از انديشه‌هاى پدرش صدر الدين كه در تعارض وتقابل با متكلّم چيره دست معاصر آنها جلال الدين دوانى بود . شايد بتوان دوران زندگانى پر فراز ونشيب ودر عين حال پر بار وى را به سه دوره تقسيم كرد : 1 . دوران تحصيل 2 . دوران صدارت 3 . دوران تدريس 1 . دوران تحصيل : از جزئيات دوران تحصيل وى آگاهيهاى چندانى در اختيار نيست جز آنچه گذشت واينكه به طور قطع بخشي از علوم ومعارف را از محضر پدر علّامه‌اش - يعنى صدر الدين محمّد سوم ، مشهور به سيّد سند - فرا گرفته است . 2 . دوران صدارت : پس از روى كار آمدن صفويه وگرايشات متعصّبانهء شيعي در آنها واصرارشان بر گسترش باورها وآموزه‌هاى اماميّه ، منصبى در دستگاه حكومتى به عنوان « صدارت شرعي » لحاظ شد كه مىبايست يكى از علما عهده‌دار آن

--> ( 1 ) . اين عنواني است كه براي نخستين بار در مورد خواجة نصير الدين طوسي به كار رفت . ( 2 ) . اين عنوان بعدها براي مير داماد به كار رفت واز آن پس براي أو متعيّن شد . ( 3 ) . ر . ك : روضات الجنّات ، ج 7 ، ص 176 ؛ ريحانة الأدب ، ج 4 ، ص 258 وطبقات أعلام الشيعة ، ج 4 ، ص 254 .