صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
مقدمه 65
رسالة في الحدوث ( حدوث العالم )
نسخهء مشترك - بيواسطه يا با واسطه - بسيار محتمل مىنمايد . از سوى ديگر ، نسخهء مر 2 نيز - گذشته از افتادگيهاى اوّل وآخر آن - شباهت چشمگيرى با نسخهء آس دارد ، هم در عبارات وهم در محذوفات . با اين حال ، به همان دليلي كه در مقايسهء نسخههاى دا 1 ومر 1 آورديم ، هيچ يك از دو نسخهء آس ومر 2 را نيز نمىتوان رونوشتى از ديگرى دانست . امّا مىتوان گمان زد كه اين دو نسخه از روى نسخهاى مشترك - بيواسطه يا با واسطه - نوشته شده باشند . سرانجام به نسخهء ال مىرسيم كه از جهت خوانايى ودرست نويسى ، در نقطهء مقابل نسخهء مج قرار دارد ؛ ودر ميان نسخهها ، هم قرائت آن مشكلترين است وهم دقّت وصحّت آن كمترين ؛ وافتادگيهاى بسيارى نيز در آن ديده مىشود . تنها امتياز قابل توجّه اين نسخه قدمت نسبى آن است ؛ وبا نظر به اينكه در برخى موارد شباهتهايى ويژه با نسخهء دا 2 - كه به احتمال قوى از روى خطّ مؤلّف نوشته شده است - دارد « 1 » ، ملاحظهء آن در تصحيح رسالهء حدوث بيفايده نبوده است . نسخهء « دا 1 » را نمىتوان دستخطّ ملّا صدرا دانست ستاد برگزارى همايش جهانى بزرگداشت حكيم صدر المتألّهين ( ره ) ، نسخهء دا 1 را با اين گمان كه دستنوشتهء مؤلّف رساله است ، بعنوان نسخهء أصل به مصحّح معرّفى كرد . در فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، با استناد به اهدانامهء ملّا صدرا به ملّا شمساى گيلانى - كه در آغاز اين نسخه آمده است - از خطّ اين نسخه به « نستعليق صدراى شيرازي » تعبير شده « 2 » ، ودر ابتداى يادنامهء ملّا صدرا نيز سه صفحه از اين نسخه
--> ( 1 ) براي نمونه رك : همين رساله ، ص 229 ، پ 5 . ( 2 ) رك : محمّد تقى دانش پژوه ، فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 9 ، ص 1452 .