صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمه 71

كسر أصنام الجاهلية

مقالهء چهارم اين مقاله در مواعظ حكمي ، نصايح عقلي ومخاطبات روحاني در ذمّ دنيا وأهل آن است . در اين مقام خواننده را آگاه مىسازد كه از اين مواعظ كساني سود مىبرند كه قلبي سليم وعقلي مستقيم دارند ، نه آنان كه مانند چهارپايان وجنبندگان فاقد قلب روحاني وحيات عقلي هستند . زيرا مواعظ ونصايح ، جانوران را سود ندهد ومردگان را زنده نكند ؛ بلكه فقط سرگشتگان را آگاه وخفتگان را بيدار مىسازد . مقاله در پنج فصل ويك خاتمه تنظيم يافته است . فصل اوّل بيان مىكند كه خداوند سبحان ، رسول وحبيب خود را از نظر به متاع دنيا وزيباييهاى زودگذر وفانى آن نهى فرمود ، تا مبادا طهارت ذات وقلب شريف وچشم پاكش آلودهء لذّتهاى كثيف وشهوات خبيث آن شود . بنابرين ، عاقل بايد هشيار باشد ونيك بينديشد كه اگر نظر به طيّبات دنيا ، كه در واقع خبيثات عالم أعلى است ، در حال رسول مؤثر باشد وقلبش را از اشتغال به عالم ملكوت ومجاورت حق باز دارد ، حال افراد عادى چگونه خواهد بود . فصل دوم در وصاياي نبوي است ، كه در زهد وبىاعتنائى به دنيا وأهل آن آمده است . در اين مقام ، نخست سخنانى از أمير مؤمنان على - عليه السلام - در خصوص زهد رسول أكرم ( ص ) وبرخى ديگر از أنبيا نقل مىكند واز خواننده مىخواهد كه به رسول أكرم ( ص ) تأسّى كند . پس از آن رواياتى از امامان شيعه مىآورد . فصل سوم در وصاياي بعضي از أنبيا وأوليا دربارهء زهد وذمّ حرص وستايش از علم وحكمت وپارسايى است . فصل چهارم در نقل وصايايى است كه به فيثاغورس نسبت مىدهد . در اين مقام ، نخست مهلكات نفوس را گوشزد مىكند وآنها را سه نوع مىداند : شرك ، ظلم وتلذّذ ؛ وأصل هر سه را حبّ ودوستى دنيا مىشناسد واز نفس مىخواهد كه از دنيا