همچنين در اين رساله در حالي كه مىكوشد عبارت « سبحاني سبحاني » بويزيد را توجيه كند ، شطح عظيم وقول ثقيل حلّاج « أنا الحقّ » را مسكوت مىگذارد واز اظهار عقيدة دربارهء آن خوددارى مىكند . « 1 » در حالي كه در چنين مقامي سكوت هرگز روا نباشد . باز در همين رساله ( مقالهء سوّم ، فصل دوّم ) آنجا كه دربارهء وصف عشق وشوق سخن مىگويد اين عبارت را مىآورد : « ولهذا ترى شريعة سيّد المرسلين وخاتم الأصفياء - عليه وآله سلام اللّه الحقّ المبين - مشتملة على ذكر المحبّة والعشق في مواضع كثيرة من آيات وأحاديث عديدة » « 2 » . در حالي كه أهل علم مىدانند ، كه كلمهء عشق ومشتّقات آن در قرآن هرگز به كار نرفته ودر أحاديث هم نادر است . البتة اين قبيل أمور از عظمت وبزرگى اين حكيم بزرگ چيزى نمىكاهد ، كه مىتوان آنها را از مقولهء سهو القلم بشمار آورد . بزرگان گفته‌اند : « الإنسان محلّ السّهو والنّسيان » ، وعلما فرموده‌اند كه « الجواد قد يكبو والصّارم قد ينبو » . رسالهء كسر أصنام الجاهليّة نام : نام رساله نوظهور وبسيار زيبا وپر معناست . چنانكه از نامش پيداست در ردّ تصوّف دروغين ودر ذمّ ونكوهش متصوّفان نادان ورياكار نگارش يافته است . تا آنجا كه من اطّلاع دارم ، نوشته‌اى بدين نام در ميان آثار اسلاف واخلاف صدرا ثبت نشده است . عنوان رساله ، بت شكنيهاى فرانسيس بيكن ، فيلسوف تجربه‌گراى انگليسى را بياد مىآورد ، كه معاصر صدرا بوده ، حدود ده سال پيش از وى به دنيا آمده وشانزده سال پيش از وى درگذشته است . بيكن در كتابهاى فرزند مذكّر زمان ، تفسير طبيعت ،

--> ( 1 ) صص 47 ، 48 . ( 2 ) صص 132 و 133 .