فخر الدين الرازي

پيشگفتار 56

شرح الاشارات والتنبيهات

مشّائيان اسلامى همچون فارابى وابن سينا را به محك بررسى درآورند وآن را با نوآوريهاى شيخ اشراق شهاب الدّين سهروردى تلطيف سازند . اينان انديشه‌هاى كلامي اشعرى وغزّالى وفخر رازي را مورد نقد وبررسى قراردادند وبيشتر بر آراء وانديشه‌هاى خواجة نصير الدّين طوسي كه از أو به عنوان خاتم برعة المحقّقين ياد مىشد تكيه كردند . خواجة انديشه‌هاى فلسفي - كلامي را از حشو وزوائد پرداخته ومجرّد ساخته وكتاب تجريد العقائد را به عنوان دستور نامه‌اى براي انديشهء درست خداشناسى وجهان‌شناسى مدوّن كرده بود كه دانشمندان پس از أو متجاوز از صد شرح وتعليقه بر آن نگاشتند . اين مكتب فلسفه كه معمولا از آن تعبير به « مكتب الهى أصفهان » مىشود براي آن كه كرسي حكمت در شهر معنوي وروحاني أصفهان قرار داشته واز أقطار عالم اسلامى طالبان علم ومعرفت بدان شهر دانش ومدينهء حكمت روى مىآورده‌اند ، مورد غفلت جهان علم قرار گرفته است وفقط در اين أواخر خاورشناس معروف پروفسور هانرى كربن با همكارى بازماندهء گذشتگان أستاذ سيّد جلال الدّين آشتيانى موفّق شد كه برگزيده‌اى از آثار معروف‌ترين چهره‌هاى اين دوره را در مجموعه‌اى چهار جلدي تحت عنوان : منتخباتى از آثار حكماى الهى إيران از عصر ميرداماد ومير فندرسكى تا زمان حاضر به أهل علم معرفى كنند . در اين مجموعه است كه انديشه‌هاى حكيمانى همچون ميرداماد ومير فندرسكى وملاصدرا وملارجبعلى تبريزى وملاعبد الرّزاق لاهيجى وحسين خوانسارى وملاشمساى گيلانى وسيد احمد علوي عاملي وفيض كاشاني وقوام الدّين رازي وقاضى سعيد قمى وملانعيماى طالقانى وملاصادق اردستانى وملامهدى نراقى ومانند آنان معرفى گرديده است . بخش الهيّات وجوهر وعرض از شرح غرر الفرائد يعنى شرح منظومهء حكمت سبزوارى كه به وسيلهء اين كمترين ( مهدى محقّق ) وپروفسور ايزوتسو به زبان انگليسى ترجمه ودر نيويورك چاپ شد