صحيح است . اوّلا ببايد شناخت كه جماعت انسان امّتهااند و هر امّتى از يكديگر متميز باشند به اخلاق و اوضاع لغات و عبارات و آنچه در اختلاف امم بدين وجوه تأثير كرده است به حكمت خداى تعالى اختلاف اجزاء « 1 » آن اجسام بود كه مسامت ايشان بود از كرهء نخستين چه هر جزوى از اجزاء « 2 » آن كه مسامت بقعهء از بقاع زمين شود تأثير أو دگرگون « 3 » باشد هم از آن « 4 » كوكب نيست و هم از كرهء ثوابت ، پس اختلاف اوضاع كرات مائله از اجزاء زمين و آنچه عارض گردد آن را قرب و بعد و آنچه توابع « 5 » اختلاف بود چون « 6 » اختلاف اجزاء « 7 » زمين كه مساكن هر گروهى و امّتى باشند و اين اختلاف « 8 » كار تبع اختلاف آن كواكب بود كه مسامت اين مساكن باشد از ثوابت و از اجرام ديگر و از اوضاع كرات مايله . پس اختلاف اين اجزاء و كواكب مسامت « 9 » شود تا « 10 » با اختلاف كرهء مايله به فرمان خداى تعالى و تقدير أو در اختلاف بقاع زمين و اختلاف مساكن و اختلاف اجزاء زمين و اختلاف مساكن ، سبب شود اختلاف بخاراتى را كه از زمين برآيد كه مشاكل و ملايم اين بقعه بود و آنكه اختلاف بخارات سبب شود اختلاف هواها را و اختلاف آبها را ، چه هواى هر شهرى مختلف شود « 11 » بخارى كه از زمين « 12 » متصاعد مىشود و بخاراتى كه در زمين باشد در آبهاى « 13 » آن تأثير كند و آن هواها كه از اين بخار منفعل شده باشد هم « 14 » درين آبها اثر كند و آبها از آن هم منفعل شود ، چنان كه از ديگر

--> ( 1 ) - أصل اجزاى . ( 2 ) - أصل اجزاى . ( 3 ) - ديگرگون . ( 4 ) - از آن كره كه . ( 5 ) - اين اختلاف . ( 6 ) - بود اختلاف . ( 7 ) - أصل اجزاى . ( 8 ) - در ابتداء كار . ( 9 ) - سبب شود . ( 10 ) - أصل شود با . ( 11 ) - نه . ( 12 ) - از آن ( 13 ) - آبها ( 14 ) - باشد در اين