اين امتداد رخ دهد ، بنا بر اين حدوث مفروض مقيّد به يك امتداد خاصّ بوده كه اين تقيّد در نقاط قبل از آن ملحوظ نيست . زيرا اگر حدوث شئ مثلا در يك امتدادى ورأى امتداد حدوثى وجود داشته باشد ، حدوث آن در اين مرحلهء خاصّ ، خلاف فرض حدوث شئ در آن امتداد خاصّ است ؛ بنا بر اين عدم شئ در نقاطى قبل از امتداد متعلّق به آن غير قابل جمع با امتداد فعلى آن است . فلاسفه بر أساس تبيين فوق ، سه امتداد « 1 » در عالم وجود لحاظ نموده‌اند : 1 - زمان : عبارت از نسبت متغيّر به متغيّر است . 2 - دهر : عبارت از نسبت متغيّر به ثابت ويا نسبت ابدى به زمان است . شيخ الرئيس در اين باب چنين گويد : « نسبة الأبديات إلى الزمان هو الدهر ، فانّ الزمان متغيّر والأبديات غير متغيّرة » « 2 » . 3 - سرمد : عبارت از نسبت ثابت به ثابت ويا نسبت ابدى به ابدى است . بهمنيار چنين گويد : « وهذه المعية . . . ان كانت نسبة الثابت إلى الثابت ، فأحقّ ما يسمّى به السرمد » « 3 » . وشيخ نيز گويد : « نسبة الأبديات إلى الأبديات تسمّى السرمد » « 4 » . پس با قبول انحاى سه‌گانهء فوق ، موجود مفروض يا در ظرف زمان ويا دهر ويا سرمد متحقّق مىشود ، كه بنا بر اين ما سه نوع حدوث خواهيم داشت . پس حدوث دهري عبارت از مسبوقيت شئ به عدم دهري خواهد بود .

--> ( 1 ) - لازم به ذكر است كه اطلاق امتداد به دهر وسرمد ، از باب مسامحه وبه لحاظ ظرف وجودي است ، ودر پاره‌اى از تعابير به اين سه نوع امتداد « أكوان ثلاثة » گويند . القبسات ، صص 7 - 8 . ( 2 ) - ر . ك : القبسات ، ص 8 به نقل از تعليقات . در حواشي أستاذ متأله حسن‌زاده آملي بر شرح منظومهء حكمت ، ج 1 / 291 آمده : « ونسبة الثابت إلى المتغيّر دهر . . . كنسبة علومه ( الباري ) الثابتة إلى معلوماته المتجدّدة » كه مأخذ اين گفتار بر ما روشن نگشت . ( 3 ) - ر . ك : القبسات ، ص 10 به نقل از تحصيل . ( 4 ) - القبسات ، ص 8 ، به نقل از تعليقات .