[ پيشگفتار ] فلسفه در جهان اسلام وضرورت برگزارى همايش قرطبه وأصفهان به نام خداوند جان وخرد * كزين برتر انديشه برنگذرد مردم إيران زمين از دير زمان به مباحث فلسفي وعقلي توجّه داشته وبه عقل وخرد ارج مىنهاده‌اند . كتابهايى كه به زبان فارسي ميانه يعنى زبان پهلوى يا پهلوانى براي ما باقي مانده ودر آنها مسائل ومباحث انسان‌شناسى وخداشناسى وجهان‌شناسى مطرح گشته همچون دينكرت وبندهشن وشكندگمانيگ ويچار نمودار ونمونه‌اى از سنّت بكار بردن عقل وسود جستن از خرد است . توجّه به علم ودانش وعنايت به عقل وخرد كه در نهاد نياكان ما سرشته شده بود گاه گاه به وسيلهء مورّخان ونويسندگان اسلامى مورد ستايش قرار گرفته به ويژه آنكه آنان مىكوشيده‌اند كه سرمايه‌هاى معنوي ودستاوردهاى علمي خود را تا آنجا كه توان دارند نگاه دارند وبه آيندگان خود بسپارند . مسعودى مورّخ بزرگ اسلامى در كتاب التنبيه والإشراف خود مىگويد من در شهر إصطخر از سرزمين فارس در سال 303 نزد يكى از بيوتات كهن إيراني كتابي بزرگ ديدم كه دربردارندهء علوم فراوانى از سرمايه‌هاى علمي آنان بود . أو در ادامهء سخن خود گويد : ايرانيان سزاوارترين قومي هستند كه بايد از آنان علم آموخت هر چند كه با گذشت زمان وحوادث روزگار اخبار آنان كهنه گرديده ومناقبشان به باد فراموشى سپرده شده ورسوم آنان بريده گشته است . جغرافىدانان اسلامى نيز در آثار خود اشاره به اين موضوع كرده‌اند :