أبو نصر الفارابي
مقدمة 34
فصوص الحكمة ( شرح الغازاني وحواشي الداماد )
نيم ديگر توسّط انديشمندى ديگر ماهرانه بدان افزوده شده است . ب ) فصوص الحكمة نگاشتهء فارابى است . در واقع هيچ يك از ادلّه اى كه براي نفى انتساب فصوص الحكمة به فارابى واثبات انتساب آن به ابن سينا اقامه شده ، شواهدى بيش نيستند . چه قراين ديگرى بر خلاف آنها وجود دارد كه انتساب رساله به فارابى را قوّت مىبخشد . - امّا اينكه در متون معتبر كهن يادى از فصوص فارابى نشده ، دليلي بر عدم انتساب رساله به فارابى نيست . چه هيچ كس ادّعا نكرده است كه متون ياد شده حاوي تمامى اطّلاعات مربوط به فلاسفه وانديشمندان مىباشند ؛ گاه ما با دادههاى قطعي مواجه مىشويم كه در كتب ياد شده مورد اهمال قرار گرفتهاند ؛ حتّى در مورد آگاهىهايى كه به طور مشترك در آنها وجود دارد ، اتّفاق وهمسانى به چشم نمىخورد ، مانند ضبط اعلام ، مكانها و . . . بنا بر اين نيافتن ، دليل بر نبودن نيست . - وامّا ويژگيهاى نوشتارى وشيوهء نگارش نيز نمىتواند به مثابهء دليل قطعي ما را به سوى مؤلّف رهنمون سازد . چه تمامى آثار يك انديشمند در زمان وشرايط واحد به رشتهء تحرير در نمىآيند . از اين رو ، ممكن است شيوهء نگارش در آثار اوّليه با آثار نهايى متفاوت باشد ويا بر أساس شرايط وعوامل بيرونى ومخاطبان ، مؤلّف به عمد نوع نگارش خود را تغيير دهد و