بينايى قوى مىشود » . « 31 » عامري در بحث از تركيب چشم ، جليديه را چنين وصف مىكند : « آن دايرهء كامل نيست . . . وحكمت آن اين است كه سطح مستوى در برخورد با محسوس با اجزاء بيشترى نسبت به كره برخورد خواهد داشت » . . . مأخذ اين سخن را از قول أبو الحسن فارسي چنين مىيابيم : « صاحب معالجات بقراطى گويد : حنين بن إسحاق به راه خطا رفته است كه در وصف جليديه گفته است : آن عريض واندكى منبسط است تا از اجزاء مبصرات ، بخش بيشترى را دربرگيرد ، زيرا أشياء مسطح در مواجهه با أشياء ديگر ، اجزاء بيشترى را دريافت مىكنند تا أشياء كروى . واين سخن محال است ، زيرا شئ منبسط با چيزى كه مواجه مىشود فقط از سطح با آن روبه‌رو مىگردد در حالي كه شئ مستدير با هر چه مواجه شود از همهء جهات وجوانب با آن روبه‌رو مىگردد » . « 32 » پيداست كه مأخذ سخن عامري در مورد گستردگى جليديه وبيان علت آن ، مأخوذ از مؤلفات حنين بن إسحاق است . همچنين از انتقاد طبري نسبت به نظريهء حنين ، كه أبو الحسن فارسي آن را با اعتقاد نقل كرده است وعامري نيز بدان گراييده چنين برمىآيد كه آنها ادراك بصرى را صرفا به وسيلهء جليديه مىدانسته‌اند واين نظريه در آن عصر بين اطبا وحكما شيوع داشته است ، وابن هيثم نيز بر همين قول بوده است ، در حالي كه علم در عصر ما آن را رد مىكند . د ) چگونگى عمل رؤيت . عامري گويد : « مركز اصلى نيروى حسّى در حيوانات تكامل يافته ، قسمتهاى مقدّم مغز است به اين دليل كه ضايعاتى كه در مقدّم مغز به وجود مىآيد ، احساس را از كار مىاندازد . پس از بخش قدامي مغز ، اعصابى است كه تا اعضاى حسّى امتداد مىيابند ودر واقع در حكم ابزارىاند كه چيزى را از راه دور دريافت مىكنند . » بخش قدامي مغز نقطهء اصلى احساس أشياء از طريق روح نوراني است . واين سخن عامري با آنچه رازي « 33 » وفارسي « 34 » در همان عصر گفته‌اند توافق دارد .

--> ( 31 ) . فارسي ، تنقيح المناظر ، ص 137 . ( 32 ) . همان ، ص 153 - 152 . فارسي در بيان علت مسطح بودن جليديه به توجيهى رياضى متوسل شده است ( ص 154 ) واشاره در متن مذكور به كتاب المعالجات البقراطيه ، از أبو الحسن أحمد بن محمد بن محمد طبري متوفى 366 ه است . ( 33 ) . رازي گويد : « اگر زيانى به مغز وارد آيد ، به قوّت تخيّل زيان وارد مىشود . وممكن نيست به بخش مقدّم مغز زيانى برسد وتخيّل سالم بماند » ( أبو بكر محمد بن زكرياى رازي ، الحاوي في الطب ، ج 2 ، چ 2 ، مطبعة مجلس دايرة المعارف عثمانى ، حيدرآباد دكن ، هند ، 1976 ، ص 17 . ) ( 34 ) . فارسي گويد : « احساسي كه در جليديه به وجود مىآيد به وسيلهء عصب تو خالى امتداد مىيابد وبه جلوى دماغ مىرسد وپايان احساس در آنجا تحقق مىيابد ، وآخرين عامل احساس كه نيروى نفساني حساس است ودر جلوى مغز قرار دارد ادراك كنندهء محسوسات است وچشم ابزارى است در دست آن ، وغايت در ديدن ، گرفتن صور محسوسات است وتحويل آن به قوهء حساسهء نفساني ، تا آن را ادراك كند » ( تنقيح المناظر ، ص 211 ) . ( 35 ) . همان ، ص 237 .